Lipizzan (at ırkı) nereden geliyor?
Lipizzan, adını bugünkü Slovenya'nın Karst bölgesindeki Lipica köyünden alır; Habsburglar 1580'de orada bir saray harası kurdu. Irkın beyaz aygırları sonradan Viyana'daki İspanyol Binicilik Okulu'nun yıldızları oldu.
Ihlamurlar arasında bir saray harası
Habsburg Arşidükü II. Karl, 19 Mayıs 1580'de Trieste piskoposlarının yazlık konutunun bulunduğu ve at yetiştirdikleri Lipica arazisini satın alma sözleşmesini imzaladı ve burayı bir saray harasına dönüştürdü. Ordu ve soyluların binicilik okulları için güçlü ama çevik atlar isteniyordu. İspanya'dan atlar satın alındı ve Lipica'da İspanyol, Berber ve Arap atları çaprazlandı. Lipica adı, Slovencede “ıhlamur ağacı” anlamına gelen lipa'dan gelir.
Koyu doğar, beyazlaşır
18. yüzyılda Lipizzanlar pek çok renkteydi: doru, al, kula, elma kırı ve yağız. İspanyol Binicilik Okulu'na göre aralarında tek bir beyaz at bile yoktu. Beyaz renk, tercih edildiği ve kır geni baskın olduğu için 18. yüzyılın sonundan 19. yüzyıla uzanan dönemde yerleşti. Taylar bugün de koyu, genellikle doru ya da yağız doğar ve altı ile on yaşları arasında beyazlaşır. Okul, uğur getirdiğine inanıldığı için ahırında her zaman en az bir doru aygır bulundurur.
İnsanlar neden Viyana diyor
Irkın ünü Viyana'dan gelir. Adını atlarının İspanyol kökeninden alan İspanyol Binicilik Okulu, 1735'te tamamlanan Kışlık Manej'de Lipizzan aygırlarıyla klasik terbiye gösterileri yapar. Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra Avusturya-Macaristan İmparatorluğu dağılınca Lipica sürüsü birkaç ülke arasında bölündü. Avusturya Okul'un aygırlarını ve damızlıkların bir kısmını aldı ve 1920'ye gelindiğinde damızlıklarını Graz yakınlarındaki Piber'de topladı; Okul'un atları hâlâ orada yetiştirilir.
Kaynaklar: en.wikipedia.org ↗ · lipica.org ↗ · srs.at ↗ · austria.info ↗
