Piyano nereden geliyor?
Piyano İtalya'nın Floransa kentinden gelir. Medici sarayının çalgılarından sorumlu Bartolomeo Cristofori ilkini 1700'e kadar yapmıştı: klavsene benzeyen, çekiçleri sayesinde çalanın yalnızca tuşa dokunuşunu değiştirerek yumuşak ya da yüksek sesle çalabildiği klavyeli bir çalgı.
Medici'ler için bir çalgı yapımcısı
Cristofori 1655'te Padova'da doğdu. 1688'de müziğin hem tutkunu hem hamisi olan, Büyük Dük III. Cosimo'nun oğlu ve varisi Büyük Prens Ferdinando de' Medici, onu klavsenlerine, zamanla da bütün saray koleksiyonuna bakması için işe aldı. Cristofori o yılın mayısında Floransa'ya taşındı, kendisine bir ev ve atölye donanımı verildi; çalgıları akort etti, onardı ve taşıdı. Piyanodan önce başka klavyeli çalgılar da icat etti; bunlardan biri, belki tiyatroların kalabalık orkestra çukurları için düşünülmüş büyük bir spinet olan spinettone'dur.
Hem yumuşak hem yüksek çalan bir çalgı
1700 tarihli bir Medici envanterinde Cristofori'nin yaptığı, “che fa' il piano, e il forte”, yani yumuşak ve yüksek sesle çalan yeni bir “arpicembalo” kayıtlıdır; bir saray müzisyeni de çalgının ilk kez o yıl yapıldığını not etmiştir. Klavsenin tüy mızrapları tuşa ne kadar sert basıldığına karşılık veremez. Cristofori'nin çekiçleri tellere vuruyor ve onun kaçış mekanizması sayesinde hemen geri düşüyordu, böylece tel tınlamayı sürdürebiliyordu. 1711'de yazar Scipione Maffei “gravicembalo col piano, e forte”yi övdü. Cristofori'nin yaptığı üç piyano günümüze ulaştı; hepsi 1720'lerden.
İnsanlar neden Avusturya ya da Almanya diyor
Maffei'nin mekanizmanın çizimini de içeren makalesi 1725'te Almanca olarak yayımlandı ve muhtemelen 1730'larda Cristofori'nin tasarımına göre piyano yapmaya başlayan org yapımcısı Gottfried Silbermann tarafından okundu. Johann Sebastian Bach bu piyanoları önce eleştirdi, sonra Silbermann'ın temsilcisi olarak sattı. Daha sonra Avusturya'daki ve güney Almanya'daki yapımcılar, Mozart'ın konçertolarını ve sonatlarını yazdığı piyanoları yaptı; 18. yüzyılın sonlarında Fransa'da ise piyanoyu Silbermann'ın icat ettiğine inanılıyordu.
Kaynaklar: en.wikipedia.org › Bartolomeo Cristofori ↗ · en.wikipedia.org › Piano ↗ · metmuseum.org › hd cris.htm ↗ · metmuseum.org › 501788 ↗
.jpg/330px-11_(Unsplash).jpg)
