Whence
Panama şapkası
Moda

Panama şapkası nereden geliyor?

Panama şapkası Ekvador'dan gelir. Pasifik kıyısına yakın Montecristi'den And Dağları'ndaki Cuenca'ya kadar pek çok yerde toquilla hasırından elle örülür; yanıltıcı adını ise yolcuların onu satın aldığı yerden alır.

Toquilla hasırından örgü

Şapkalar, Ekvador kıyısında yetişen palmiyeye benzer bir bitki olan toquilla palmiyesinin, yani Carludovica palmata'nın yapraklarından yapılır. Çiftçiler sapları toplayıp lifi yeşil dış kabuktan ayırır, sonra kaynatır, kurutur ve odun ateşinin üstünde kükürtle ağartır. Ardından dokumacılar tepeliği ve siperliği örer; bir şapka inceliğine göre bir günden sekiz aya kadar sürebilir. UNESCO bu dokumacılığı 2012'de İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası listesine aldı.

Kıstakta satıldı

19. yüzyılda Ekvador'un hasır şapkaları, pek çok Güney Amerika malı gibi önce Panama Kıstağı'na gönderiliyor ve oradan satılıyordu; böylece satıldıkları yerin adını aldılar. “Panama hat” terimi 1828'e gelindiğinde basılı olarak görülür. Ticaret Kaliforniya Altına Hücumu'yla patladı: Kaliforniya yolunda kıstağı geçen maden arayıcılarının güneşe karşı bir şapkaya ihtiyacı vardı ve 1850'ye gelindiğinde ABD'ye yapılan hasır şapka ihracatı yılda 220.000'e ulaşmıştı.

İnsanlar neden Panama diyor

Panama Kanalı'nı inşa eden işçiler sert güneşe karşı bu şapkaları giyiyordu ve 1906'da Başkan Theodore Roosevelt kanal inşaatını beyaz keten bir takım ve bu Ekvador şapkalarından biriyle denetledi. Fotoğraflar bir moda başlattı. Panama'nın kendine ait geleneksel bir hasır şapkası da var: Coclé eyaletinin, içine koyu desenler örülen pinta'o şapkası; UNESCO onu 2017'de listesine aldı.

Kaynaklar: en.wikipedia.org ↗ · ich.unesco.org ↗ · smithsonianmag.com ↗

Daha fazlası: Giyim ve moda

Wellington çizmesi (lastik çizme)
Moda

Wellington çizmesi (lastik çizme)

📍 Londra, İngiltere

Wellington çizmeleri adını 1. Wellington Dükü'nden alır; dük 19. yüzyılın başında Londra'daki kunduracısı, St James's Street'teki Hoby'ye Hessen binici çizmesini yeniden tasarlattı. İlk wellingtonlar deriydi; su geçirmez lastik olanlar 1850'lerde geldi.

Kravat
Moda

Kravat

📍 Hırvatistan (Habsburg Askerî Sınırı)

Kravat, Otuz Yıl Savaşları (1618–1648) sırasında Fransa'da görev yapan Hırvat askerlerin düğümlü boyun atkılarına dayanır. Parisliler onları taklit etti ve “Croates”den “cravates” adını verdi. Hırvatistan bugün 18 Ekim'i Kravat Günü olarak kutluyor.

Sombrero vueltiao (çizgili kamış şapka)
Moda

Sombrero vueltiao (çizgili kamış şapka)

📍 Sinú ve San Jorge vadileri (Córdoba ve Sucre), Kolombiya

Siyah beyaz sombrero vueltiao, Kolombiya'nın Sinú ve San Jorge vadilerindeki Zenú halkından gelir. Caña flecha kamışından örülür, adı örgünün dönüp durmasına işaret eder ve 2004'te ulusal bir simge oldu.

Güney Amerika kıtasından daha fazlası

Antoryum (flamingo çiçeği)
Bitki

Antoryum (flamingo çiçeği)

📍 Güneybatı Kolombiya ve Ekvador

Hawaii'nin parlak, kalp biçimli antoryumu Kolombiya'ya ve Ekvador'a özgüdür ve adalara ancak 1889'da Londra'dan ulaştı. Kırmızı “kalp” bir taç yaprağı değildir: asıl çiçekler başağındaki minik tümseklerdir.

Marinera (mendil dansı)
Müzik ve dans

Marinera (mendil dansı)

📍 Peru kıyısı (Lima'dan Trujillo'ya)

Marinera, partnerlerin sallanan mendillerle flört ettiği bir kur dansıdır; kuzey tarzında kadınlar yalınayak dans eder. Adını 1879'da Peru donanmasının onuruna aldı ve ulusal yarışma 1960'ta Trujillo'da başladı.

Futsal
Oyun

Futsal

📍 Montevideo, Uruguay

Futsal 1930'ların başında Uruguay'ın Montevideo kentinde öğretmen Juan Carlos Ceriani tarafından, YMCA için futbolun salon versiyonu olarak yaratıldı. Kısa süre sonra benzer bir oyunun ortaya çıktığı Brezilya, onun dünyaya yayılmasına yardım etti.