Sudoku nereden geliyor?
Sudoku ABD'nin Indiana eyaletinden gelir. Modern bulmacayı büyük olasılıkla Indianapolisli emekli mimar Howard Garns yarattı; bulmaca ilk kez 1979'da Amerikan Dell yayınevinin bir bulmaca dergisinde Number Place adıyla çıktı.
İmzasız bir bulmaca
Dell Pencil Puzzles and Word Games, Number Place'i Mayıs 1979'dan itibaren yapımcısının adını vermeden yayımladı. 1905'te Indiana'nın Connersville kentinde doğan Garns 74 yaşındaydı ve serbest bulmaca hazırlayıcısıydı. Indianapolis'teki Daggett mimarlık bürosundan iş arkadaşları, onun boş bir çizim masasında gizli bir “oyun” üzerinde çalıştığını sonradan hatırladı: bir çengel bulmacaya benziyordu, ama küçük karelerde rakamlar vardı. Garns, bulmacası dünya çapında bir çılgınlığa dönüşmeden yıllar önce, 1989'da öldü.
Adını Japonya veriyor
Japon bulmaca şirketi Nikoli'nin başkanı Maki Kaji, Nisan 1984'te bulmacayı Japonya'da Sūji wa dokushin ni kagiru, yani “rakamlar bekâr olmalı” adıyla tanıttı; BBC'ye göre onu Dell'in Amerikan bulmaca kitaplarında bulmuştu. 1986'da adı sudoku, yani “rakam-bekâr” diye kısalttı. Yirmi yıl sonra bulmaca dünyaya yayıldı: bulmacaları üreten bir bilgisayar programı yazmış olan Wayne Gould, Londra'daki The Times'ı onları Kasım 2004'te yayımlamaya ikna etti.
İnsanlar neden Japonya diyor
Ad Japonca ve bulmacayı ilk popüler yapan Japonya, bu yüzden pek çok kişi onun orada doğduğunu sanıyor. Ama dokuz satır, dokuz sütun ve dokuz 3×3 kutudan oluşan ızgara, bir Amerikan dergisinde beş yıl önce çıkmıştı. 2005'te The New York Times'ın bulmaca editörü Will Shortz izi Garns'a kadar sürdü: Number Place yayımlandığında Garns'ın adı Dell'in katkıda bulunanlar listesinde hep vardı, başka zamanlarda hiç yoktu. Fransız gazeteleri de benzer sayı bulmacalarını 1890'larda basmıştı.
Kaynaklar: en.wikipedia.org › Sudoku ↗ · en.wikipedia.org › Howard Garns ↗ · content.time.com ↗
