Franklin sobası nereden geliyor?
Franklin sobası, Benjamin Franklin'in bir odayı daha az odun yakarak daha iyi ısıtmak için demirden bir “Pensilvanya şöminesi” tasarladığı Philadelphia'dan gelir. Kendisine patent teklif edildiğinde, herkesin onu kopyalamasına izin vermeyi seçti.
Ateşin arkasında bir hava kutusu
Franklin, kuzey kolonilerde yakıtın pahalılaştığı uyarısında bulundu: bazı kasabalar odunlarını artık neredeyse 100 mil öteden getiriyordu ve ülke açılıp yerleşildikçe odun daha da kıtlaşıp pahalanacaktı. Açık şömineler ısılarının büyük bölümünü bacadan gönderiyordu. Franklin'in çözümü ocağa yerleştirilen demir bir kutuydu. Ateşin arkasında içi boş bir hava kutusu duruyordu: temiz hava alttan girer, ısınır ve üste yakın açıklıklardan odaya akardı; duman ise bacaya giderken onun çevresinden dolaşmak zorundaydı.
Pensilvanya'da dökülen plakalar
Franklin'in otobiyografisi icadı 1742'ye tarihler, ama yazılarının editörleri 1739–1740 kışını daha olası bulur; üstelik bir Philadelphia gazetesi Aralık 1741'de “Yeni İcat Edilmiş Şömineler”in reklamını yapıyordu bile. Arkadaşı Robert Grace demir plakaları Chester County'deki Warwick Furnace dökümhanesinde döktü. Franklin 1744'te bunların nasıl çalıştığını anlatan bir broşür bastı. Havayı kanallarda ısıtma fikrini, kendisinin de belirttiği gibi, Fransız Nicolas Gauger'den almıştı.
Patent yerine bir armağan
Pensilvanya valisi George Thomas broşürde anlatılan tasarımı o kadar beğendi ki Franklin'e şöminelerin tek satıcısı olma hakkı veren bir patent teklif etti. Franklin reddetti: başkalarının icatlarından büyük yararlar gördüğümüz için, diye açıkladı, “kendi bir icadımızla başkalarına hizmet etme fırsatından memnun olmalıyız ve bunu özgürce ve cömertçe yapmalıyız”. Kısa süre sonra başka demir eşya tüccarları onun tasarımını yapıp satmaya başladı. Franklin toplam beş ısıtıcı tasarladı; sonuncuları kömür yakıyordu.
Kaynaklar: en.wikipedia.org ↗ · founders.archives.gov ↗ · harvardmagazine.com ↗
.jpg/330px-Ridin'_Alone._(Unsplash).jpg)
.jpg/330px-Striped_skunk%2C_too_close_(21304640929).jpg)
