_-_1954.147_-_Cleveland_Museum_of_Art.jpg/960px-Unknown_artist_-_Pendant_(Hei-tiki)_-_1954.147_-_Cleveland_Museum_of_Art.jpg)
Hei-tiki (yeşil taş kolye) nereden geliyor?
Hei-tiki Yeni Zelanda'dan (Aotearoa) gelir. İnsan figürü biçiminde bir Maori boyun kolyesidir; genellikle Yeni Zelanda'nın yeşil taşı pounamudan oyulur, eski olanlar taonga olarak çok değerli sayılır ve kuşaktan kuşağa aktarılır.
Boyunda taşınan bir figür
Hei boyundan asılan bir şey demektir, tiki ise Maorilerin insan figürlerine verdiği addır. Maori geleneğinde Tiki aynı zamanda ilk insandı ve bir teori kolyeyi onunla ilişkilendirir. Figürler ya dişidir ya da cinsiyetsiz. Tam anlamları belirsiz: kimileri onları ataların anısı olarak görür, kimileri doğurganlık ve doğumla ilişkilendirir; çocuk sahibi olmakta zorlanan bir kadına da çoğu zaman kocasının ailesi bir hei-tiki verirdi.
Sabırla biçimlenen
En değerli hei-tikiler, güzelliği, dayanıklılığı ve büyük sertliğiyle değer gören bir nefrit ya da bowenit olan pounamudan oyulur; nefrit Güney Ada'da bulunur. Taş büyük olasılıkla önce küçük bir keser ağzı biçiminde kesilirdi; yana eğik baş da değerli taştan tasarruf sağlar. Taş aşındırıcıyla sürtülerek düzleştirilir, sonra çubuklar ve suyla yavaş yavaş biçimlendirilirdi. Uzun bir cilalamanın ardından kolye örgülü bir keten ipe asılır, gözlerine de çoğu zaman pāua kabuğundan halkalar kakılırdı.
İnsanlar neden Hawaii diyor
Tiki oymaları pek çok kişiye Hawaii'yi düşündürür, ama bu imge büyük ölçüde ABD anakarasından gelir. Amerikan “tiki kültürü” 1933'te Kaliforniya'da Polinezya temalı bir barla başladı ve adını Maorilerin Tiki'sinden aldı. Hawaii'de de tiki barlar açıldı ve Hawaii 1959'da ABD eyaleti olduktan sonra Kaliforniyalı sörfçüler tiki kolyeler taktı. Oysa Hawaiililer tiki sözcüğünü kullanmamıştı: onların sözcüğü kiʻi'dir. Hei-tiki'nin kendisi ise Maoridir ve Yeni Zelanda taşından oyulur.
Kaynaklar: en.wikipedia.org › Hei tiki ↗ · en.wikipedia.org › Tiki culture ↗ · artsandculture.google.com ↗ · canterburymuseum.com ↗
