Chrysant (tuinchrysant): waar komt het vandaan?
Tuinchrysanten komen uit China, waar ze eeuwenlang werden gekweekt, eerst als geneeskrachtig kruid en later om hun bloemen, voordat de plant naar Japan reisde en het embleem van de keizers werd.
Van medicijn tot siertuin
De meeste chrysantensoorten komen uit Oost-Azië, en China is het centrum van hun diversiteit. Chinese geschriften beschrijven chrysanten vanaf ongeveer 500 v.Chr., toen ze eerst als geneeskrachtige plant werden gewaardeerd. Vanaf ongeveer de 5e eeuw n.Chr. werden ze ook om hun schoonheid gekweekt. Het eerste boek dat aan ze werd gewijd, de verhandeling van Liu Meng uit 1104, noemt 35 gekweekte variëteiten, en in 1630 waren er al meer dan 500 beschreven. De bloem werd een van de Vier Edelen van de Chinese kunst.
Waarom men Japan zegt
Chrysanten kwamen vanuit China naar Japan, en de Japanners kweekten ze al in de Nara- en Heianperiode, tussen de 8e en de 12e eeuw. Keizer Go-Toba hield van het ontwerp van de bloem en zou er in het begin van de Kamakuraperiode het wapen van de keizerlijke familie van hebben gemaakt. Een dubbele chrysant met 16 bloemblaadjes werd in de Meijiperiode het officiële keizerlijke wapen, en de monarchie zelf heet de Chrysantentroon. Kwekers uit de Edoperiode ontwikkelden veel nieuwe variëteiten, die later China en Europa bereikten.
Een gouden bloem voor de wereld
De naam chrysant komt van het Griekse chrysos, “goud”, en anthemon, “bloem”. Koopman en botanicus Jacob Breyne beschreef hem in 1689, en in 1792 beschreef een Franse botanicus een variëteit met grote paarse bloemen die Blancard, een zeevaarder uit Marseille, uit China had meegebracht. Pas in de 19e eeuw raakten chrysanten in Europa wijd verspreid. Een genoomstudie uit 2026 ontdekte dat moderne cultivars genen dragen van wilde chrysanten uit zowel China als Japan.
Bronnen: en.wikipedia.org › Chrysanthemum ↗ · en.wikipedia.org › Chrysanthemum × morifolium ↗ · nippon.com ↗ · pubmed.ncbi.nlm.nih.gov ↗
