Bugün dünyada toz olarak satılan, şalgama benzeyen maca kökü, çoğu bitkinin don ve rüzgâra yenildiği 4.000 metrede yetişir. 1980'lerin sonuna kadar yalnızca orta Peru'daki Junín Gölü çevresinde yetiştirildi; orada hâlâ toprak çukurlarda kavrulur.
.jpg/330px-Food-peanuts_(23958638589).jpg)
📍 Güney Bolivya ve Kuzeybatı Arjantin
Yer fıstığı Güney Amerika'da, büyük olasılıkla en yabaniye yakın çeşitlerinin hâlâ yetiştiği Güney Bolivya ya da Kuzeybatı Arjantin'de evcilleştirildi. Yaklaşık 7.600 yıllık, bilinen en eski kalıntılar Peru'dan çıktı.
📍 Eastwood (Sidney), Avustralya
Ekşi yeşil Granny Smith, 1868'de bugün Sidney'in bir banliyösü olan Eastwood'da bir derenin kenarında kendiliğinden filizlendi. Maria Ann “Granny” (Nine) Smith oraya birkaç Fransız yaban elması atmıştı; bu şanslı fideyi de o büyüttü.
📍 Tanrı Dağları, Orta Asya
Elmanın yabani atası Malus sieversii hâlâ Orta Asya'nın Tanrı Dağları'nda yetişir. Elma ilk kez orada evcilleştirildi, ardından İpek Yolu boyunca Avrupa'ya yolculuk etti.
.jpg/330px-Schlumbergera_%C3%97_buckleyi_(16946879165).jpg)
📍 Güneydoğu Brezilya'nın kıyı dağları
Yılbaşı kaktüsü bir çöl bitkisi değildir: yabani Schlumbergera ataları Güneydoğu Brezilya'nın sisli kıyı dağlarında ağaçların ve kayaların üzerinde yetişir. Güney yarımkürenin sonbaharında çiçek açtıkları için orada onlara flor de maio, yani “mayıs çiçeği” denir.
📍 Peru
Guano, gübre olarak kullanılan dışkı için Quechua sözcüğü wanu'dan gelir. İnkalar Peru açıklarındaki adalarda yuva yapan deniz kuşlarını sıkı biçimde korudu; 1800'lerde gemiler çiftlikleri gübrelemek için onların pisliğini dünyanın dört bir yanına taşıdı.
📍 And Dağları, Peru
Condor, İnkaların dili Quechuadaki kuntur'dan gelir ve İngilizceye 1600 dolaylarında İspanyolca yoluyla ulaştı. Kanat açıklığı 3,3 metreye varan And kondoru, dünyanın en büyük uçan kuşlarından biridir.