Kasımpatı (krizantem) nereden geliyor?
Bahçe kasımpatıları Çin'den gelir; orada yüzyıllar boyunca önce şifalı bir ot, sonra da çiçekleri için yetiştirildiler. Bitki ardından Japonya'ya gitti ve imparatorlarının amblemi oldu.
İlaçtan çiçek bahçesine
Kasımpatı türlerinin çoğu Doğu Asya'dan gelir ve Çin onların çeşitlilik merkezidir. Çin yazıları kasımpatılarını MÖ 500 civarından itibaren anlatır; o zamanlar önce şifalı bir bitki olarak değer görüyorlardı. MS 5. yüzyıl civarından itibaren güzellikleri için de yetiştirildiler. Onlara ayrılan ilk kitap, Liu Meng'in 1104 tarihli risalesi, 35 kültür çeşidini sayar; 1630'a gelindiğinde 500'ü aşkın çeşit kaydedilmişti. Çiçek, Çin sanatının Dört Beyefendi'sinden biri oldu.
İnsanlar neden Japonya diyor
Kasımpatılar Japonya'ya Çin'den geldi; Japonlar onları 8. ile 12. yüzyıllar arasındaki Nara ve Heian dönemlerinde yetiştiriyordu. İmparator Go-Toba çiçeğin desenini severdi ve Kamakura döneminin başında onu imparatorluk ailesinin arması yaptığı düşünülür. 16 taç yapraklı katmerli bir kasımpatı Meiji döneminde resmî imparatorluk arması oldu; monarşinin kendisine de Krizantem Tahtı denir. Edo dönemi yetiştiricileri, sonradan Çin'e ve Avrupa'ya ulaşan pek çok yeni çeşit geliştirdi.
Dünyaya altın bir çiçek
Krizantem adı, Yunanca “altın” demek olan chrysos ile “çiçek” demek olan anthemon'dan gelir. Tüccar ve botanikçi Jacob Breyne onu 1689'da tanımladı; 1792'de de bir Fransız botanikçi, Marsilyalı denizci Blancard'ın Çin'den getirdiği, büyük mor çiçekli bir çeşidi tanımladı. Kasımpatılar Avrupa'da ancak 19. yüzyılda geniş çapta yayıldı. 2026 tarihli bir genom çalışması, modern kültür çeşitlerinin hem Çin'in hem Japonya'nın yabani kasımpatılarından genler taşıdığını gösterdi.
Kaynaklar: en.wikipedia.org › Chrysanthemum ↗ · en.wikipedia.org › Chrysanthemum × morifolium ↗ · nippon.com ↗ · pubmed.ncbi.nlm.nih.gov ↗
