_-_1954.147_-_Cleveland_Museum_of_Art.jpg/960px-Unknown_artist_-_Pendant_(Hei-tiki)_-_1954.147_-_Cleveland_Museum_of_Art.jpg)
Hei-tiki (mặt dây ngọc bích) bắt nguồn từ đâu?
Hei-tiki bắt nguồn từ New Zealand (Aotearoa). Đó là mặt dây đeo cổ hình người của người Māori, thường được tạc từ pounamu, ngọc bích New Zealand, và những chiếc cổ xưa được nâng niu như taonga, báu vật, truyền từ đời này sang đời khác.
Hình người đeo nơi cổ
Hei nghĩa là vật treo ở cổ, còn tiki là tên tiếng Māori chỉ hình người. Trong truyền thống Māori, Tiki cũng là người đàn ông đầu tiên, và một giả thuyết gắn mặt dây này với ông. Các hình người hoặc là nữ, hoặc không có giới tính. Ý nghĩa chính xác của chúng vẫn chưa rõ: có người coi chúng là vật tưởng nhớ tổ tiên, có người gắn chúng với khả năng sinh sản và sinh nở, và nhà chồng thường tặng một chiếc hei-tiki cho người phụ nữ khó thụ thai.
Thành hình nhờ kiên nhẫn
Những chiếc hei-tiki quý nhất được tạc từ pounamu, một loại nephrite hoặc bowenite được quý vì vẻ đẹp, độ dai và độ cứng rất cao; nephrite có ở Đảo Nam. Viên đá có lẽ được cắt trước thành hình một lưỡi rìu nhỏ, và cái đầu nghiêng giúp tiết kiệm phần đá quý giá. Đá được mài nhẵn bằng chất mài, rồi được tạo hình chậm rãi bằng que và nước. Sau thời gian dài đánh bóng, mặt dây được treo trên sợi dây lanh tết, đôi mắt thường được khảm những vòng vỏ bào ngư pāua.
Vì sao người ta đoán Hawaii
Những bức tượng tiki khiến nhiều người nghĩ đến Hawaii, nhưng hình ảnh ấy phần lớn đến từ lục địa Hoa Kỳ. “Văn hóa tiki” của Mỹ bắt đầu năm 1933 với một quán bar theo chủ đề Polynesia ở California, và lấy tên từ Tiki của người Māori. Các quán bar tiki cũng mở ở Hawaii, và sau khi Hawaii trở thành một tiểu bang Hoa Kỳ năm 1959, giới lướt sóng ở California đeo vòng cổ tiki. Thế nhưng người Hawaii không hề dùng từ tiki: từ của họ là kiʻi. Bản thân hei-tiki là của người Māori, được tạc từ đá New Zealand.
Nguồn: en.wikipedia.org › Hei tiki ↗ · en.wikipedia.org › Tiki culture ↗ · artsandculture.google.com ↗ · canterburymuseum.com ↗
