Shekere (boncuk ağlı kabak çıngırağı) nereden geliyor?
Shekere, güneybatı Nijerya ve komşu Benin'de yaşayan Yoruba halkının yurdu Yoruba topraklarından gelir. Boncuk ya da kauri kabuğu ağıyla sarılı kurutulmuş bir su kabağıdır; Atlantik'i aşarak Küba ve Brezilya müziğinin seslerinden biri oldu.
Bir Yoruba çıngırağı
Ad Yorubacadır: ṣẹ̀kẹ̀rẹ̀. 1852'de Yoruba bilgini Samuel Ajayi Crowther A Vocabulary of the Yoruba Language'i yayımladı ve bu sözlük sekere'yi zaten “ağ şeklinde örülmüş kauri kabuklarıyla kaplı, davul olarak kullanılan su kabağı” diye listeler. Bugün çalgı bütün Batı Afrika'da yaygındır. Gana'da ona axatse denir ve Philadelphia'daki Penn Museum'da şişe kabağından yapılmış, ip ağına dört sıra deniz kabuğu dizilmiş bir Gana shekeresi bulunur.
Kabak, ağ ve boncuklar
Bir shekere, yerde sürünerek büyüyen bir asmanın kabağı olarak başlar ve kabağın biçimi sesini belirler. Kabak birkaç ay kurutulur, ardından içi ve çekirdekleri çıkarılır; boncuk işlemesi ve renk eklenmeden önce kabuğu ovularak temizlenir. Çalanlar onu sallar ya da bir avuca vurur. Bilek döndürülünce kabak döner ama boncuklar yerinde kalır; bu sürtünme düz bir sallamadan çok farklı bir ses çıkarır.
İnsanlar neden Küba ya da Brezilya diyor
Pek çok kişi shekereyi ilk kez Latin müziğinde duyar. Küba'da aggué da denen chekeré, yaklaşık 50 cm uzunluğunda, renkli boncuklar dizilmiş bir ip ağıyla neredeyse tamamen kaplı büyük bir kabaktır ve Afro-Küba müziğinde yaygın biçimde çalınır; Küba'daki kabak toplulukları, adaya getirilen köleleştirilmiş Afrikalıların dernekleri olan cabildo'lardan doğdu. Brezilya'da aynı çıngırağa xequerê denir: boncuklu ya da küçük plastik toplu bir ağla sarılı bir kabak.
Kaynaklar: en.wikipedia.org › Shekere ↗ · archive.org ↗ · collections.penn.museum ↗ · en.wikipedia.org › Abwe ↗
