Aso oke (el dokuması kumaş) nereden geliyor?
Aso oke, güneybatı Nijerya'daki Yoruba topraklarından gelir. Geleneksel olarak erkek olan Yoruba dokumacıları onu dar şeritler halinde dokur; şeritler birbirine dikilerek cüppeler, başlıklar, bele sarılan örtüler ve baş bağları için prestijli bir kumaşa dönüşür. Büyük dokuma merkezi Iseyin kasabasıdır.
Tepeden gelen kumaş
Adı kabaca “yukarıdan gelen kumaş” ya da “tepeden gelen kumaş” diye çevrilir; bu, kumaşın yüksek itibarına bir göndermedir. Daha eski adı òfì'dir. Yoruba erkekleri onu dar tezgâhlarda yaklaşık dört inç (10 cm) genişliğinde uzun şeritler halinde dokur; şeritler kesilip bütün bir kumaş halinde dikilir. 1786 ile 1800 arasında bölgeye seferler yapan Kaptan Adams, 1823 tarihli bir kitabında Oyo'da yapılan kumaşın komşu devletlerde yapılanların hepsinden üstün olduğunu yazdı.
Etu, sanyan ve alaari
20. yüzyılın başında geleneğin merkezinde üç prestijli kumaş vardı. Etu, taze çivit küplerine defalarca daldırılarak boyanan, neredeyse siyaha varan koyu bir çivit mavisidir ve üzerinde ince açık renk çizgiler bulunur; adı, kuşun benekli tüylerinden ötürü “beç tavuğu” demektir. Sanyan, yerel Anaphe güvelerinin kozalarından elde edilen bej ipekten dokunur. Alaari ise 20. yüzyılın başına kadar Güney Avrupa'dan Trablus üzerinden Sahra'yı aşarak gelen macenta renkli ipekle dokunur.
İnsanlar neden Gana diyor
Dar dokuma şeritlerin daha büyük bir kumaş halinde dikildiği şerit dokumacılığı, Batı Afrika'nın pek çok halkının ortak geleneğidir. Aso oke de yolculuk eder: başka Nijeryalılar da onu giyer, Gana ve Togo gibi yakın ülkelerin insanları da. Bir tekstil uzmanı, aso okenin yurtdışında bazı başka Afrika kumaşlarından daha az tanınmasının bir nedenini öne sürer: Yoruba dokumacılarının denediği renk ve stillerin muazzam çeşitliliği. 1990'lardan bu yana giderek daha çok kadın dokumacılığa başladı.
Kaynaklar: en.wikipedia.org › Aso oke ↗ · en.wikipedia.org › Iseyin ↗ · collections.vam.ac.uk ↗ · adireafricantextiles.com ↗
