Dê nhà bắt nguồn từ đâu?
Dê nhà đến từ vùng Lưỡi liềm Màu mỡ, dải đồi hình vòng cung trải từ dãy Zagros ở tây Iran đến dãy Taurus ở Anatolia. Người dân ở đó bắt đầu chăn dắt dê rừng bezoar khoảng 10.000 năm trước, khiến dê trở thành một trong những loài vật đầu tiên được con người thuần hóa.
Những người chăn dê ở Ganj Dareh
Những con dê được chăn nuôi cổ nhất được biết đến là ở Ganj Dareh, di chỉ một ngôi làng ở độ cao khoảng 1.400 mét trong một thung lũng nhánh của sông Gamasiab, miền tây Iran, có người sinh sống vào khoảng năm 8200–7600 trước Công nguyên. Các nhà khảo cổ Melinda Zeder và Brian Hesse đọc được lựa chọn của người chăn dê qua những bộ xương: phần lớn dê đực bị giết trước khi được hai tuổi rưỡi, còn phần lớn dê cái được giữ lại lâu hơn để sinh sản. Năm 2021, ADN cổ cho thấy những con dê này đã khác biệt với dê hoang và là tổ tiên của các giống dê nhà về sau.
Khắp vùng Lưỡi liềm Màu mỡ
Ganj Dareh không phải là nơi duy nhất. Cùng thời kỳ đó, con người cũng chăn nuôi dê ở thung lũng thượng nguồn sông Euphrates và Tigris, vùng Levant và Anatolia, nên việc thuần hóa dường như diễn ra khắp khu vực chứ không ở một điểm duy nhất. Nông dân thời đồ đá mới nuôi dê lấy sữa và thịt, đốt phân dê làm chất đốt, và dùng xương, lông và gân của chúng để làm quần áo, nhà cửa và công cụ.
Vì sao người ta đoán Thụy Sĩ
Dê trông rất hợp với dãy Alps, và Thụy Sĩ đã lai tạo nên một trong những giống dê sữa phổ biến nhất thế giới. Dê Saanen, mang tên thung lũng Saanen ở vùng Bernese Oberland, là một giống dê sữa lông trắng cho năng suất cao, nay được nuôi ở hơn tám mươi quốc gia, tổng cộng hơn 900.000 con. Nhưng dê Thụy Sĩ cũng có nguồn gốc từ Tây Nam Á. Dê rừng bezoar, tổ tiên hoang dã khả dĩ của tất cả hoặc phần lớn các giống dê nhà, vẫn sống ở dãy Zagros và từng phân bố rộng khắp Anatolia.
Nguồn: en.wikipedia.org › Goat ↗ · pmc.ncbi.nlm.nih.gov ↗ · en.wikipedia.org › Saanen goat ↗
.jpg/330px-Eating_with_Chopsticks_(Unsplash).jpg)
