Đàn piano bắt nguồn từ đâu?
Đàn piano bắt nguồn từ Firenze, Ý. Bartolomeo Cristofori, người trông coi nhạc cụ của triều đình Medici, đã chế tạo cây đàn đầu tiên trước năm 1700: một nhạc cụ phím giống đàn harpsichord, nhưng có búa gõ giúp người chơi đánh nhẹ hay mạnh chỉ bằng cách thay đổi lực chạm phím.
Người làm đàn cho nhà Medici
Cristofori sinh năm 1655 ở Padova. Năm 1688, Đại vương tử Ferdinando de' Medici, người yêu và bảo trợ âm nhạc, con trai và người thừa kế của Đại công tước Cosimo III, thuê ông trông nom các cây đàn harpsichord của mình, và về sau là toàn bộ bộ sưu tập nhạc cụ của triều đình. Tháng 5 năm ấy, Cristofori chuyển đến Firenze, được cấp một ngôi nhà cùng dụng cụ xưởng, và lo việc lên dây, sửa chữa và vận chuyển nhạc cụ. Trước piano, ông còn phát minh những nhạc cụ phím khác, trong đó có spinettone, một cây đàn spinet cỡ lớn có lẽ dành cho những hố nhạc chật chội trong nhà hát.
Nhạc cụ chơi được cả nhẹ lẫn mạnh
Một bản kiểm kê của nhà Medici năm 1700 liệt kê một cây “arpicembalo” mới của Cristofori “che fa' il piano, e il forte”, tức chơi được nhẹ và mạnh, và một nhạc công của triều đình ghi rằng nó được làm lần đầu vào năm đó. Lông vũ gảy dây của đàn harpsichord không thể đáp lại việc phím được nhấn mạnh hay nhẹ. Búa của Cristofori gõ vào dây và, nhờ bộ thoát (escapement) do ông chế ra, lập tức bật ra để dây ngân vang. Năm 1711, nhà văn Scipione Maffei ca ngợi cây “gravicembalo col piano, e forte”. Ba cây piano của Cristofori còn tồn tại, tất cả đều từ thập niên 1720.
Vì sao người ta đoán Áo hoặc Đức
Bài viết của Maffei, kèm hình vẽ cơ cấu, được đăng bằng tiếng Đức năm 1725 và có lẽ đã được người làm đàn organ Gottfried Silbermann đọc; trong thập niên 1730, ông bắt đầu làm piano theo thiết kế của Cristofori. Johann Sebastian Bach lúc đầu chê những cây đàn này, rồi sau lại bán chúng với tư cách đại lý của Silbermann. Về sau, những người làm đàn ở Áo và miền nam nước Đức chế tạo những cây piano mà Mozart viết các bản concerto và sonata cho chúng, và ở Pháp cuối thế kỷ 18, người ta tin rằng Silbermann đã phát minh ra piano.
Nguồn: en.wikipedia.org › Bartolomeo Cristofori ↗ · en.wikipedia.org › Piano ↗ · metmuseum.org › hd cris.htm ↗ · metmuseum.org › 501788 ↗
.jpg/330px-11_(Unsplash).jpg)
