Pijporgel: waar komt het vandaan?
Het pijporgel ontstond in de 3e eeuw v.Chr. in Alexandrië, in Egypte. Daar bouwde de Griekse ingenieur Ctesibius de hydraulis, een “waterorgel” dat met waterdruk zorgde voor een gelijkmatige luchtstroom naar de pijpen. Het was het eerste toetsinstrument ter wereld.
Ctesibius en zijn waterorgel
Ctesibius, actief in Alexandrië tussen ongeveer 285 en 222 v.Chr., was de zoon van een barbier en waarschijnlijk het eerste hoofd van het Mouseion van de stad. In zijn hydraulis persten pompen lucht in een kegelvormig reservoir dat met de open onderkant in een bak water stond. Als de luchtdruk daalde, steeg het water in de kegel en drukte het de lucht samen, zodat de pijpen gelijkmatig klonken. Toetsen lieten de lucht in de pijpen, en Ctesibius en zijn vrouw Thais zouden er allebei bedreven op hebben gespeeld.
Van Romeinse arena's naar kerken
De hydraulis verspreidde zich door de Romeinse wereld, waar zijn luide, doordringende klank weerklonk in arena's en bij vermaak in de openlucht. In 1931 werden in Aquincum, een Romeinse stad in het huidige Hongarije, zo'n 400 onderdelen gevonden van een exemplaar dat door een inscriptie op 228 n.Chr. is gedateerd. Echte blaasbalgen verschenen in de 6e of 7e eeuw in het Byzantijnse Rijk. In 757 stuurde de Byzantijnse keizer Constantijn V een orgel met “grote loden pijpen” naar Pepijn de Korte, koning van de Franken, en het orgel schoot wortel in West-Europa.
Waarom men aan Duitsland denkt
Duitsland heeft uitzonderlijk veel orgelmuziek voortgebracht, en zijn orgelgeschiedenis gaat diep. Het eerste orgel waarvan vastgelegd is dat het permanent werd geïnstalleerd, werd daar in 1361 gebouwd, in Halberstadt: de toetsen waren breed genoeg om er met een vuist op te slaan, en tien man bedienden de twintig blaasbalgen. Duitse bouwers als Arp Schnitger en Gottfried Silbermann maakten instrumenten die als kunstwerken werden bewonderd, en Johann Sebastian Bach schreef grote orgelwerken. Maar het verhaal van het instrument was ruim 1.500 jaar eerder begonnen, in Alexandrië.
Bronnen: en.wikipedia.org › Water organ ↗ · en.wikipedia.org › Pipe organ ↗ · en.wikipedia.org › Ctesibius ↗ · britannica.com ↗
.jpg/330px-Silhouettes_on_a_dark_stage_(Unsplash).jpg)
.jpg/330px-Ballet_Slippers_(Unsplash).jpg)
.jpeg/330px-Clementine_Close_Up_(132208599).jpeg)
