Shekere (kalebasratel met kralen): waar komt het vandaan?
De shekere komt uit Yorubaland, het land van de Yoruba in het zuidwesten van Nigeria en buurland Benin. Het is een gedroogde kalebas, omwikkeld met een net van kralen of kaurischelpen, die de Atlantische Oceaan overstak en een geluid van de Cubaanse en Braziliaanse muziek werd.
Een Yoruba-ratel
De naam is Yoruba: ṣẹ̀kẹ̀rẹ̀. In 1852 publiceerde de Yoruba-geleerde Samuel Ajayi Crowther A Vocabulary of the Yoruba Language, en daarin staat de sekere al als een “kalebas bedekt met kauri's die in een net zijn gevlochten, en die als trommel wordt gebruikt”. Tegenwoordig is het instrument in heel West-Afrika gangbaar. In Ghana heet het axatse, en het Penn Museum in Philadelphia bezit een Ghanese shekere van een flessenkalebas, waarvan het touwnet is bezet met vier rijen schelpen.
Kalebas, net en kralen
Een shekere begint als de kalebas van een rank die over de grond kruipt, en de vorm van de kalebas bepaalt de klank. De kalebas droogt enkele maanden, dan worden vruchtvlees en zaden verwijderd en wordt de schil geschrobd, voordat het kralenwerk en de kleur worden aangebracht. Spelers schudden hem of slaan hem tegen een hand. Met een draaiende pols draait de kalebas terwijl de kralen blijven hangen, en die wrijving geeft een geluid dat heel anders klinkt dan gewoon schudden.
Waarom mensen Cuba of Brazilië zeggen
Veel mensen horen de shekere voor het eerst in Latijns-Amerikaanse muziek. In Cuba is de chekeré, ook aggué genoemd, een grote kalebas van zo'n 50 cm lang, bijna helemaal bedekt met een netwerk van koorden met gekleurde kralen, en hij wordt veel gespeeld in Afro-Cubaanse muziek; Cubaanse kalebasensembles ontstonden uit de cabildos, genootschappen van tot slaaf gemaakte Afrikanen die naar het eiland waren gebracht. In Brazilië heet dezelfde ratel xequerê, een kalebas in een net van kralen of plastic balletjes.
Bronnen: en.wikipedia.org › Shekere ↗ · archive.org ↗ · collections.penn.museum ↗ · en.wikipedia.org › Abwe ↗
