Whence
Kookaburra (Engels woord)
Woord

Kookaburra (Engels woord): waar komt het vandaan?

Het Engelse woord kookaburra komt uit het midden van Nieuw-Zuid-Wales, in het binnenland van Australië. Het is ontleend aan guuguubarra in het Wiradjuri, de taal van het Wiradjuri-volk, en de naam bootst de beroemde lachende roep van de vogel na.

Een naam die de roep nadoet

Het Wiradjuri is een Pama-Nyungantaal, de traditionele taal van de Wiradjuri in Nieuw-Zuid-Wales. Hun woord voor de vogel, guuguubarra, is klanknabootsend: het echoot de roep zelf. Het Australian Museum schrijft die roep als een luid “koo-koo-koo-koo-koo-kaa-kaa-kaa”, vaak in koor gezongen door een hele familie. Het klinkt als gelach, maar het is eigenlijk een territoriumroep die andere kookaburra's waarschuwt weg te blijven, en je hoort hem het vaakst bij zonsopgang en in de schemering.

Ooit de “laughing jackass”

Engelse kolonisten gaven de vogel eerst andere namen. “Laughing Jack-Ass”, “lachende ezel”, duikt in 1798 op in het verslag van David Collins over de kolonie Nieuw-Zuid-Wales, en in de 19e eeuw was laughing jackass de gangbare naam. Ornithologen gebruikten ook “great brown kingfisher”, in 1782 bedacht door John Latham, en “laughing kingfisher”. Kookaburra won pas later terrein: Merriam-Webster dateert het eerste bekende gebruik in het Engels op 1834, maar pas in 1926 namen de Australische ornithologen officieel de naam laughing kookaburra aan.

Een ijsvogel ver van het water

Kookaburra's zijn grote boomijsvogels van het geslacht Dacelo, en anders dan veel ijsvogels zijn ze niet sterk aan water gebonden. De lachende kookaburra komt van nature voor in het oosten van het Australische vasteland, van droog eucalyptusbos tot stadsparken, en jaagt op insecten, wormen, kikkers, hagedissen en kleine slangen door zich vanaf een zitplek op zijn prooi te storten. Het Wiradjuri, de taal die hem zijn naam gaf, krijgt nieuw leven: het wordt op scholen onderwezen, geholpen door een eerste Wiradjuri-woordenboek dat in 2005 verscheen.

Bronnen: en.wikipedia.org › Kookaburra ↗ · en.wikipedia.org › Laughing kookaburra ↗ · merriam-webster.com ↗ · australian.museum ↗ · en.wikipedia.org › Wiradjuri language ↗

Meer in de categorie Woorden

Tapir (Engels woord)
Woord

Tapir (Engels woord)

📍 Atlantische kust van Brazilië

Tapir komt van tapi'ira in het Oud-Tupi, ooit gesproken langs de kust van Brazilië. Drie tapirsoorten leven in Amerika, maar de vierde, de zwart-witte Maleise tapir, leeft in Zuidoost-Azië. Hun naaste levende verwanten zijn paarden en neushoorns.

Guano (Engels woord)
Woord

Guano (Engels woord)

📍 Peru

Guano komt van wanu, het Quechua-woord voor mest die als meststof wordt gebruikt. De Inca's beschermden de zeevogels die op eilanden voor de kust van Peru nestelden streng, en in de 19e eeuw voerden schepen hun uitwerpselen de hele wereld rond om boerderijen te bemesten.

Kangaroo (Engels woord)
Woord

Kangaroo (Engels woord)

📍 Cooktown, Queensland, Australië

Joseph Banks noteerde in 1770 “kanguru” bij het huidige Cooktown, waar Cooks schip werd gerepareerd, naar het Guugu Yimithirr-woord gangurru. Het verhaal dat het “ik weet het niet” betekent, is een mythe.

Meer uit Oceanië

Kiwi (de vogel)
Dier

Kiwi (de vogel)

📍 Nieuw-Zeeland

Kiwi's zijn vliegloze vogels die alleen in Nieuw-Zeeland voorkomen. Verrassend genoeg zijn hun naaste verwanten niet de moa's met wie ze samenleefden, maar de uitgestorven olifantsvogels van Madagaskar.

Mode

Bilum (netzak)

📍 Nieuw-Guinea (Papoea-Nieuw-Guinea)

De bilum is een rekbare netzak die vrouwen in Nieuw-Guinea met de hand uit boomschorsvezel lussen. Vrouwen in de hooglanden dragen hem met de band over het voorhoofd en de zak op de rug, met tot 20 kg zoete aardappels, yams of brandhout erin.

Verenmantel (ʻahu ʻula)
Mode

Verenmantel (ʻahu ʻula)

📍 Hawaïaanse eilanden

Hawaïaanse stamhoofden droegen ʻahu ʻula, capes bedekt met piepkleine rode en gele veertjes, vastgeknoopt op een net van olonā-vezel. Kamehameha's grote mantel zou 450 000 veren van zo'n 80 000 vogels bevatten; in 1779 sloeg een stamhoofd er een om kapitein Cook.