Mola (warstwowy panel z wycinanej tkaniny): skąd to się wzięło?
Mola pochodzi od ludu Guna z Panamy, którego większość mieszka na Wyspach San Blas w Guna Yala. Kobiety Guna tworzą te jaskrawe panele, układając warstwami kolorowe tkaniny i wycinając kształty, i noszą je z przodu i z tyłu bluzek.
Od malowanej skóry do tkaniny
W dulegaya, języku ludu Guna, mola znaczy „koszula” lub „ubranie”. Sztuka ta zaczęła się od geometrycznych wzorów, które kobiety Guna malowały na ciele naturalnymi barwnikami. Po przybyciu Hiszpanów wzory przeniosły się na bawełnę, a później na tkaniny, które w XIX wieku docierały dzięki handlowi ze statkami wymieniającymi towary na kokosy. Najpierw kobiety malowały wzory na tkaninie, potem zaczęły je wycinać i naszywać. Kiedy powstała ta technika szycia, nie ma zgody: szacunki sięgają od drugiej połowy XIX wieku do około 1900 roku.
Wycinać, podwijać, przyszywać
Molę wykonuje się techniką aplikacji odwróconej. Od dwóch do siedmiu warstw bawełny w różnych kolorach zszywa się razem i wycina w nich wzór, zwykle największy kształt w wierzchniej warstwie, a mniejsze w niższych, tak że każdy kolor wyłania się po kolei. Wycięte brzegi podwija się i przyszywa drobniutkimi ściegami nicią w tym samym kolorze. Łatki, haft i wypełnienia, takie jak nacięcia i ząbkowane linie, zapełniają wolne miejsca. Jedna mola może zająć od dwóch tygodni do sześciu miesięcy pracy.
Znak tożsamości Gunów
Mole stały się najbardziej rozpoznawalnym znakiem tożsamości ludu Guna. Gdy około 1918 i 1919 roku władze Panamy próbowały stłumić zwyczaje Gunów, w tym strój z molami, szycie i noszenie mol stało się aktem protestu, a w 1925 roku Gunowie wywalczyli prawo do zachowania swoich tradycji. Wzory sięgają od dawnych motywów geometrycznych po ptaki, stworzenia morskie, plakaty filmowe i postaci z kreskówek. Sprzedaż rosła wraz z turystyką w latach 40. XX wieku, a w latach 60. kobiety zaczęły robić mole specjalnie na sprzedaż.
Źródła: en.wikipedia.org › Mola (art form) ↗ · en.wikipedia.org › Guna people ↗ · clevelandart.org ↗
.jpg/330px-National_Maritime_Museum%2C_Sydney_%2C_Dhungala_biganga_(2).jpg)
.jpg/330px-Carnegiea_gigantea_Saguaro_cactus_plant_(cropped).jpg)