น้ำโซดา (น้ำซ่า) มาจากที่ไหน?
น้ำโซดามาจากภาคเหนือของอังกฤษ ในปี 1767 นักเคมีโจเซฟ พรีสต์ลีย์ คิดค้นวิธีทำให้น้ำเปล่ากลายเป็นน้ำซ่าที่เมืองลีดส์ และภายในยี่สิบปี คนอื่น ๆ ก็เปลี่ยนแนวคิดของเขาให้กลายเป็นธุรกิจ
ชามน้ำเหนือถังเบียร์
หลังกลางฤดูร้อนปี 1767 ไม่นาน โจเซฟ พรีสต์ลีย์ ย้ายจากวอร์ริงตันไปลีดส์ เข้าอยู่ในบ้านติดกับโรงเบียร์ขนาดใหญ่ เบียร์ที่กำลังหมักปล่อย “อากาศตรึง” (fixed air) ออกมา ซึ่งก็คือแก๊สที่ปัจจุบันเราเรียกว่าคาร์บอนไดออกไซด์ และพรีสต์ลีย์ก็เริ่มทดลองกับมัน เขาแขวนชามน้ำไว้เหนือถังหมัก และพบว่าน้ำดูดซับแก๊สนี้จนได้รสชาติชวนดื่ม เขาแบ่งให้เพื่อน ๆ ดื่ม และเรียกมันว่าการค้นพบที่ “มีความสุขที่สุด” ของเขา
จากหนังสือเล่มเล็กสู่โรงงาน
ในปี 1772 พรีสต์ลีย์ตีพิมพ์ Directions for Impregnating Water with Fixed Air ซึ่งผลิตแก๊สจากชอล์กกับน้ำมันกำมะถัน (oil of vitriol) หรือกรดซัลฟิวริก แทนการใช้เบียร์ ราชสมาคมแห่งลอนดอนมอบเหรียญคอพลีย์ให้เขาในปี 1773 เขาหวังว่าน้ำซ่าจะช่วยป้องกันโรคลักปิดลักเปิดในทะเล ซึ่งความจริงแล้วช่วยไม่ได้ และกัปตันคุกก็นำอุปกรณ์ของเขาฉบับปรับปรุงติดเรือไปด้วย คนอื่น ๆ เปลี่ยนมันให้เป็นธุรกิจ โทมัส เฮนรี แห่งแมนเชสเตอร์ สร้างโรงงานแห่งแรก และโยฮันน์ ยาค็อบ ชเว็พพ์ เริ่มบรรจุขวดที่เจนีวาในปี 1783
ทำไมคนถึงทายว่าเยอรมนี
เยอรมนีมีน้ำซ่ามานานก่อนลีดส์ แต่ที่นั่นธรรมชาติเป็นผู้สร้าง น้ำพุที่เซลเทอร์สในเทือกเขาเทานุสของรัฐเฮสเซิน ให้น้ำแร่ที่ซ่าตามธรรมชาติ ซึ่งถูกส่งออกไปในขวดเครื่องปั้นดินเผาตั้งแต่ศตวรรษที่ 17 ถึงศตวรรษที่ 19 มีรายงานว่าในปี 1787 ขวดน้ำเซลเทอร์สถูกส่งออกไปกว่าหนึ่งล้านขวด ชื่อเมืองยังคงอยู่ในคำว่า “seltzer” คำอเมริกันที่ใช้เรียกน้ำโซดา ส่วน “soda” มาจากเกลือโซเดียม เช่น โซเดียมไบคาร์บอเนต ที่มักเติมลงไปเพื่อแต่งรส
แหล่งที่มา: en.wikipedia.org › Carbonated water ↗ · en.wikipedia.org › Joseph Priestley ↗ · revolutionaryplayers.org.uk ↗ · sciencehistory.org ↗ · en.wikipedia.org › Selters ↗
