Rooibos (kırmızı çalı çayı) nereden geliyor?
Rooibos, Güney Afrika'nın Batı Kap eyaletindeki Cederberg dağlarından gelir. Adı Afrikaancada “kırmızı çalı” demektir; bu çalının iğne gibi yapraklarından bugün dünya çapında içilen kafeinsiz, kırmızı bir çay demlenir.
Cederberg'in bir çalısı
Rooibos, yani Aspalathus linearis, baklagiller familyasından süpürge benzeri bir çalıdır ve Kap bölgesinin “ince çalılık” denen bitki örtüsü fynbos'un bir parçasıdır. Cape Town'un kuzeyinde, yazları sıcak ve kuru, kışları yağışlı geçen Cederberg'in küçük bir alanına özgüdür. Deniz seviyesinden 200 ile 1.000 metre arasında yetişir ve suya ulaşmak için köklerini iki metre ya da daha derine salar. Kendi haline bırakılırsa 1,5 metreye kadar boylanır.
Dağ yamaçlarından çiftliklere
Rooibos çayına dair en eski kayıtlar 19. yüzyılın sonundan kalmadır ve onu Cederberg'deki Khoi kökenli insanların geleneksel içeceği olarak anlatır. Bu insanlar yabani bitkilerden yaprak kesmek için dağlara tırmanır, yaprakları tahta sopalar ya da çekiçlerle döverdi. 1904'te çay ticareti yapan bir aileden gelen Rus göçmen Benjamin Ginsberg rooibos ticaretine başladı ve sonradan onu yurt dışına “dağ çayı” olarak sattı. 1930'dan itibaren Clanwilliam'lı doktor Pieter le Fras Nortier onu tohumdan yetiştirmenin yolunu buldu ve yabani hasadın yerini çiftlikler aldı.
İnsanlar neden Çin diyor
Rooibos çaya çok benzer biçimde yapılır ve güney Afrika dışında sık sık kırmızı çay ya da kırmızı çalı çayı diye anılır. Ginsberg, rooibosun işlenmesinde siyah bir çay olan Keemun'un Çin usulü yapımını örnek aldı ve yaprakları fıçılarda fermente etti. Bugün kesilen yapraklar ezilir, yığınlar halinde oksitlenmeye bırakılır, sonra güneşte kurutulur ve yeşilden kırmızıya döner. Ama rooibos, çay bitkisi Camellia sinensis'in akrabası değildir.
Kaynaklar: en.wikipedia.org ↗ · wipo.int ↗
.jpg/330px-Ring-Tailed_Lemur_(53220204916).jpg)
