İçecekler nereden geliyor?
Çaylar, kahveler, meyve suları ve sütlü içecekler ticaret yolları boyunca dolaştı ve yolda çoğu zaman adlarını da değiştirdi. Her hikâye, bir içeceğin ilk nerede yapıldığını ve nasıl yayıldığını gösterir.
5 kıtadan 20 hikâye
- Afrika · 3
- Asya · 9
- Avrupa · 4
- Kuzey Amerika · 2
- Güney Amerika · 2
Afrika
Limonata
📍 Kahire, Mısır
Limonatanın en eski kayıtları Orta Çağ Kahire'sinden gelir: 12. yüzyılın başında limon suyu ticareti canlıydı ve şekerli limon suyu olan qatarmizat şişelerle satılıp ihraç ediliyordu. Onu çok sonra Paris modaya soktu; satıcılar limonatayı sırtlarına bağlı tanklardan satardı.
Mursik (isli fermente süt)
📍 Rift Vadisi (Kalenjin yaylaları), Kenya
Mursik, içi yanmış bir ağaç dalının kömürüyle kaplanmış bir su kabağında günlerce mayalanan süttür; kömür ona isli bir tat ve mavimsi bir renk verir. Kenya'nın Rift Vadisi'ndeki Kalenjin halkından gelir ve ülkenin şampiyon koşucuları eve dönünce onunla karşılanır.
Rooibos (kırmızı çalı çayı)
📍 Cederberg, Güney Afrika
Afrikaancada “kırmızı çalı” demek olan rooibos, Güney Afrika'nın Batı Kap eyaletindeki Cederberg dağlarında yetişen bir çalıdan yapılan kafeinsiz bir içecektir. Oradaki Khoi kökenli topluluklar onu 19. yüzyılın sonunda içiyordu; 1904'te bir tüccar onu çay olarak satmaya başladı.
Asya
Ayran (tuzlu yoğurt içeceği)
📍 Orta Asya
Soğuk su ve bir tutam tuzla çırpılmış yoğurt olan ayran, çoğu zaman Türkiye'nin milli içeceği diye anılır, ama onu Orta Asya'daki Türk boyları geliştirdi. 11. yüzyıldan bir Türk dili sözlüğü onu zaten “sütten yapılan içecek” diye tanımlar.
Bubble tea
📍 Tayvan
Bubble tea 1980'lerde Tayvan'ın çay evlerinde, tatlı sütlü çayın içine çiğnemelik tapyoka topları atılınca doğdu. Taichung ve Tainan'daki iki çay salonunun ikisi de hâlâ ilk kendisinin yaptığını iddia ediyor.
Çay
📍 Yunnan, Güneybatı Çin
Çay içmek Çin'in Yunnan bölgesinde başlamış olabilir; yerel çay bitkisinin yaprakları orada ilk önce ilaç olarak kullanıldı. Çin efsanesi bu keşfi efsanevi hükümdar Shennong'a atfeder.
Kahve (içecek)
📍 Yemen
Kahve bitkisi Etiyopya'da yabani olarak yetişir, ama çekirdeklerini kavurup içecek olarak demlemek ilk kez 15. yüzyılda Yemen'de yaygınlaştı. Yaklaşık 1700'e kadar Yemen'in Muha limanı, kahvenin dünyaya açılan tek kapısıydı.
_amidst_Wikimedia_photowalk%2C_mymensingh.jpg/330px-Refreshment_(cold_lassi)_amidst_Wikimedia_photowalk%2C_mymensingh.jpg)
Lassi (yoğurt içeceği)
📍 Pencap (Hindistan ve Pakistan)
Lassi, kuzey Hindistan ile Pakistan'a yayılan bir tarım bölgesi olan Pencap'tan gelir. Orada yoğurt (geleneksel olarak manda sütünden) suyla ve ya tuz ve kimyonla ya da şeker ve kakuleyle çırpılır.
Soya sütü
📍 Çin
Soya sütü, soya fasulyesini ıslatıp suyla öğüterek, sonra karışımı kaynatıp süzerek yapılır. Çin onu yüzyıllardır içiyor: 1365'te hakkında yazılmıştı, 18. yüzyılda ise sokak satıcıları satıyordu; Batı'daki marketlere ulaşmasından çok önce.
Tarkhuna (yeşil tarhun gazozu)
📍 Kutaisi, Gürcistan
Tarhun gazozunu ilk kez 1887'de Gürcistan'ın Kutaisi kentinde eczacı çırağı Mitrofan Lagidze yaptı: soda suyunu ithal esanslar yerine kendi doğal tarhun şurubuyla tatlandırdı. Artık parlak yeşil olan gazoz, Tarhun gibi adlarla tüm Sovyetler Birliği'ne yayıldı.
Yasemin çayı
📍 Fuzhou, Fujian, Çin
Yasemin çayı, genellikle yeşil çaydır; geceleri tam açtıkları sırada yapraklara karıştırılan taze yasemin çiçekleriyle kokulandırılır. Bu zanaat, Song hanedanından beri “Yasemin Şehri” diye anılan güneydoğu Çin'deki Fuzhou'da kemale erdi.
.jpg/330px-C%C3%A0_ph%C3%AA_tr%E1%BB%A9ng_Gi%E1%BA%A3ng_(c%C6%A1_s%E1%BB%9F_1_Nguy%E1%BB%85n_H%E1%BB%AFu_Hu%C3%A2n).jpg)
Yumurtalı kahve (cà phê trứng)
📍 Hanoi, Vietnam
Hanoi'nin yumurtalı kahvesi sütün kıt olduğu 1940'lara dayanır: ailesine göre Metropole Oteli barmeni Nguyen Van Giang yumurta sarılarını şeker ve yoğunlaştırılmış sütle çırpıp sert kahvenin üstüne koyu, tatlı bir köpük yaptı. Fincan çoğu zaman bir kâse sıcak su içinde sunulur.
Avrupa
Kafeinsiz kahve
📍 Bremen, Almanya
Kafeinsiz kahve Almanya'nın Bremen kentinde doğdu: kahve tüccarı Ludwig Roselius 20. yüzyılın başında kahve çekirdeklerinden kafeini ayırmanın ticari olarak başarılı ilk yöntemini geliştirdi. Kafeinsiz kahvesi tüm Avrupa'da, sonra da Amerika'da satışa çıktı.
Ostfriesentee (kaya şekerli, krema “bulutlu” çay)
📍 Doğu Frizya, Aşağı Saksonya, Almanya
Almanya'nın Kuzey Denizi kıyısındaki Doğu Frizyalıların kişi başı yılda yaklaşık 300 litreyle herkesten çok çay içtiği söylenir: bir parça kaya şekerinin üstüne dökülen, çoğunlukla Assam'dan sert bir harman; küçük bir “bulut” oluşsun diye krema eklenir ve asla karıştırılmaz.
Soda (gazlı su)
📍 Kuzey İngiltere
1767'de kimyager Joseph Priestley, İngiltere'nin Leeds kentindeki bir bira fabrikasında bir mayalanma teknesinin üstüne bir kâse su astı ve suyun hoş bir şekilde gazlandığını fark etti. Köpüren suyunu arkadaşlarıyla paylaştı ve ona “en mutlu” keşfi dedi.
Yulaf sütü
📍 Lund, İsveç
Bildiğimiz yulaf sütünü 1990'ların başında, İsveç'teki Lund Üniversitesi'nde laktoz intoleransını araştıran gıda bilimci Rickard Öste yarattı. Yulaf içeceklerine 18. yüzyıldan beri rastlanır, ama onunki ticari olarak satılan ilklerden biriydi.
Kuzey Amerika
Atole (sıcak mısır içeceği)
📍 Mezoamerika (Meksika ve Orta Amerika)
Atole, su ya da sütte pişirilen mısır hamurundan yapılan, şekerlenip çoğu zaman tarçınla tatlandırılan koyu, sıcak bir içecektir. İspanyol sömürge yönetiminden çok daha eskidir: Klasik Dönem Maya boyalı kaplarında içindekiler yazılıdır ve adı geçen içecekler kakao ile atoledir.
Slush (yarı donmuş gazlı içecek)
📍 Coffeyville, Kansas, ABD
Gazlı slush bir kazaydı: 1958'de Kansas'ın Coffeyville kasabasında Omar Knedlik'in dondurma büfesindeki gazoz makinesi bozulunca, şişe gazozları dondurucuda soğuttu. Müşteriler yarı donmuş köpüklü içeceğe bayıldı, o da daha fazlasını yapmak için bir makine kurdu.
Güney Amerika
Cajuína (altın renkli kaju elması içeceği)
📍 Kuzeydoğu Brezilya (Ceará ve Piauí)
Cajuína, kaju fıstığının altından sarktığı meyve olan kaju elmasının berrak suyudur; şekerleri altın rengine dönene kadar kapalı şişelerde pişirilir. Eczacı Rodolfo Teófilo onu 1890'larda kuzeydoğu Brezilya'da alkole bir alternatif olarak yarattı.
Emoliente (arpalı bitki içeceği)
📍 Lima, Peru
Emoliente; kavrulmuş arpa, keten tohumu ve atkuyruğu gibi bitkilerle yapılan, misket limonu ve şekerle tamamlanan sıcak bir içecektir. İspanyolların sömürge Lima'sına getirdiği şifalı arpa sularından doğdu; şehirde bir zamanlar neredeyse her köşede bir sokak satıcısı dururdu.