Whence
Congolese rumba (muziek)
Muziek & dans

Congolese rumba (muziek): waar komt het vandaan?

Congolese rumba komt uit Kinshasa en Brazzaville, de tweelinghoofdsteden aan weerszijden van de Congo. De muziek kreeg daar vorm in de jaren 1940 en 1950, toen lokale bands hun maringa-dansmuziek mengden met Cubaanse platen, en ging daarna de populaire muziek in heel Afrika vormgeven.

Maringa in de bars

De wortels liggen in de maringa, een paardans van de Bakongo uit het oude Koninkrijk Loango, gespeeld op een kleine lijsttrom met een vel, een fles die als triangel werd aangeslagen en een likembe. Tussen de jaren 1920 en 1940 bracht maringa een cultuur van dansen in bars naar Brazzaville en Léopoldville, zoals Kinshasa toen heette, en accordeons en akoestische gitaren voegden zich bij de bands. In 1941 richtte Paul Kamba Victoria Brazza op, wier mix van moderne en traditionele instrumenten de basis werd van de moderne Congolese rumba.

Cubaanse platen, eigen geluid

Vanaf 1933 exporteerde het label His Master's Voice Cubaanse son-platen naar Afrika in zijn GV-reeks, en begin jaren 1940 draaide Radio Congo Belge in Léopoldville groepen als Trio Matamoros. Congolese muzikanten zetten de pianopartijen, drumpatronen en trompetlijnen over op elektrische gitaren en saxofoons, zongen soms in fonetisch Spaans en vulden de muziek daarna met eigen ritmes en melodieën. Eind jaren 1940 openden er lokale studio's, en in 1948 werd “Marie-Louise” van Wendo, opgenomen bij Ngoma, een internationale hit.

Waarom men aan Cuba denkt

Cuba hoort bij het verhaal, maar maringa had geen echte band met de Cubaanse rumba. De muziek kreeg die naam omdat geïmporteerde son-platen vaak ten onrechte als “rumba” werden aangeduid, en Congolese luisteraars alle Cubaanse muziek zo gingen noemen. De uitwisseling ging in twee richtingen: veel van de eerste tot slaaf gemaakte Afrikanen die naar Cuba werden gebracht, waren Bantoevolken, onder wie Kongo. Vanaf de jaren 1960 groeide de Congolese rumba uit tot soukous, en in december 2021 zette UNESCO hem op de lijst als erfgoed van beide Congo's.

Bronnen: en.wikipedia.org › Congolese rumba ↗ · ich.unesco.org ↗ · en.wikipedia.org › Wendo Kolosoy ↗

Meer in de categorie Muziek & dans

Tabla (paar handtrommels)
Muziek & dans

Tabla (paar handtrommels)

📍 Noord-India (rond Delhi)

De tabla, een paar handtrommels, kreeg in de 18e eeuw vorm in Noord-India; de eerste bekende meester, Sidhar Khan, speelde in Delhi. De zwarte cirkel op elk trommelvel, de syahi ('inkt'), bestaat uit laagjes rijstpasta en zwart poeder die de trommels laten zingen.

Cha-cha-cha (muziek en dans)
Muziek & dans

Cha-cha-cha (muziek en dans)

📍 Havana, Cuba

De cha-cha-cha ontstond begin jaren 1950 in Havana: violist Enrique Jorrín van het Orquesta América schreef er in 1951 'La engañadora'. De naam zou het geluid nabootsen dat de schoenen van dansers maakten als ze in drie snelle pasjes over de vloer schuifelden.

Tango
Muziek & dans

Tango

📍 Río de la Plata (Buenos Aires en Montevideo)

De tango ontstond in de jaren 1880 in de havensteden Buenos Aires en Montevideo aan de Río de la Plata. Begin 20e eeuw werd hij vaak door twee mannen gedanst, omdat er meer mannen dan vrouwen op de dansvloer waren.

Meer uit Afrika

Safari (Engels woord)
Woord

Safari (Engels woord)

📍 Swahilikust, Oost-Afrika

Safari is Swahili voor “reis”, gebruikt voor elke tocht, zelfs een busrit, en komt van het Arabische safar. Ontdekkingsreiziger Richard Burton bracht het eind jaren 1850 in het Engels.

Akee
Eten

Akee

📍 West-Afrika (Senegal tot Kameroen)

Akee is de nationale vrucht van Jamaica, maar de boom komt uit West-Afrika en werd tegen het eind van de 18e eeuw naar het Caribisch gebied gebracht. Zijn wetenschappelijke naam, Blighia sapida, eert kapitein William Bligh.

Kubadoek (raffia-'fluweel')
Mode

Kubadoek (raffia-'fluweel')

📍 Kasai, DR Congo (Kubakoninkrijk)

Kubadoek komt uit het oude Kubakoninkrijk in de Kasai-regio van DR Congo. Mannen weven vierkanten van raffiapalmvezel, waarna vrouwen ze borduren en de steken tot een zachte pool knippen die als fluweel oogt en aanvoelt.