Parelgierst: waar komt het vandaan?
Parelgierst komt van de zuidrand van de Sahara, in het huidige Noord-Mali, waar boeren het meer dan 4.000 jaar geleden domesticeerden. Het is het oudste Afrikaanse graan in de archeologische vondsten, en het groeit waar maïs of tarwe het niet zou redden.
Van wild gras tot graan
In Noord-Mali verzamelden mensen al in het vijfde millennium v.Chr. wilde parelgierst, toen de Sahara natter was en bezaaid met meren. Ze mengden het kaf door de klei voor hun aardewerk, en de afdrukken laten zien hoe de korrels in de loop van eeuwen groter werden. Halverwege het derde millennium v.Chr. vertonen ze duidelijke tekenen van domesticatie, zoals aren die niet meer uiteenvielen. Een genoomstudie uit 2018 herleidde alle gecultiveerde parelgierst, van West-Afrika tot India, tot één wilde populatie.
Door Afrika en over zee
Toen de Sahara uitdroogde, verspreidde het gewas zich. Tegen het eind van het derde millennium v.Chr. bereikte het de Hodh-depressie in Mauritanië en de benedenloop van de Tilemsivallei in Mali, en in de eerste helft van het tweede millennium het noorden van Ghana en het gebied rond het Tsjaadmeer. Gedomesticeerde vormen bereikten rond 1850 v.Chr. het oosten van Soedan, en in het tweede millennium v.Chr. India, waarschijnlijk over zee; hoe precies, is nog onbekend.
Waarom men India zegt
Tegenwoordig verbouwt India meer parelgierst dan enig ander land, en Rajasthan het meest van alle Indiase deelstaten. Het heet bajra in het noorden, sajje in Karnataka en kambu in Tamil Nadu, en er worden platte broden en pappen van gemaakt. Afrika, waar het begon, is de op een na grootste producent, en het graan is een basisvoedsel in het noorden van Nigeria, Niger, Mali en Burkina Faso. Wereldwijd is parelgierst goed voor ongeveer de helft van alle verbouwde gierst.
Bronnen: en.wikipedia.org ↗ · pmc.ncbi.nlm.nih.gov ↗ · nature.com ↗
