Tkanina kente: skąd to się wzięło?
Tkanina kente pochodzi z Ghany, gdzie tkacze Aszanti i Ewe wytwarzają ją co najmniej od XVII wieku. Wąskie pasy, często szerokości dłoni, tka się w jaskrawe wzory na małych krosnach, a potem zszywa brzeg do brzegu w jedną dużą tkaninę.
Zrodzona w kraju Aszantów
Archeolodzy znaleźli przęśliki i doły farbiarskie z XIV–XVIII wieku w dawnych miastach południowej Ghany, takich jak Begho i Bono Manso. Ustna tradycja Aszantów umieszcza początki kente w XVII wieku w Bonwire, w dzisiejszym regionie Aszanti, a jedna z legend mówi, że tamtejszych tkaczy zainspirowała pajęczyna. W XVIII wieku duńscy agenci opisywali, jak rzemieślnicy króla Opoku Ware pruli importowaną jedwabną taftę, podczas gdy jego tkacze robili pasy szerokości trzech palców.
Jedwab, kolor i przysłowia
Na początku XIX wieku jedwabne kente Aszantów było w pełni rozwinięte; w 1817 roku Thomas Edward Bowdich opisywał tkaniny „niewiarygodnej wielkości i wagi”. Pasy schodzą z małego ręcznego krosna z dwiema nicielnicami i układa się je obok siebie tak, by wzory występowały naprzemiennie. Każdy wzór ma nazwę, często od przysłowia, wydarzenia historycznego lub wodza. Tkacze Aszanti wolą geometryczne wzory w jedwabiu, a tkacze Ewe z regionu Wolta dodają zwierzęta, ludzi i litery.
Skąd skojarzenie z Nigerią
Kente nosi się dziś daleko poza Ghaną. Masowo produkowane nadruki z jego wzorami sprzedaje się w całej Afryce Zachodniej, a stuły z kente pojawiają się na uroczystościach ukończenia szkół, zwłaszcza wśród Afroamerykanów. Tkanina z pasów to w szerszym regionie dawny rodzaj tekstyliów, a według ustnej tradycji Ewe ich tkactwo zaczęło się w XVI wieku, gdy tkacze przybyli z migrantami, którzy przesiedlili się do Ghany ze wschodu. Ale kente należy do Ghany: UNESCO wpisało jego rzemiosło na swoją listę w 2024 roku, a od 2025 roku jako kente wolno sprzedawać tylko tkaninę utkaną w zatwierdzonych ghańskich społecznościach.
Źródła: en.wikipedia.org ↗ · collections.vam.ac.uk ↗ · ich.unesco.org ↗
