Whence
Szal manilski (mantón de Manila)
Moda

Szal manilski (mantón de Manila): skąd to się wzięło?

Wbrew nazwie szal manilski pochodzi z Chin: te kwadratowe jedwabne szale haftowano na eksport w Kantonie, dzisiejszym Guangzhou, i w Makau. Statki wiozły je do hiszpańskiego świata przez Manilę, a w Hiszpanii stały się częścią strojów odświętnych i strojów do flamenco.

Haftowane w Kantonie

Jedwabnictwo nigdy nie stało się na Filipinach ugruntowanym przemysłem; tkaniny jedwabne pozostały chińskim monopolem. W XVIII wieku warsztaty w Kantonie i Makau zaczęły wytwarzać duże ilości malowanego lub haftowanego jedwabiu wyłącznie na eksport na Filipiny, a stamtąd do kolonii hiszpańskich i Europy. Każdy wzór rysowano na papierze, nakłuwano i przenoszono na jedwab, a potem wypełniano kwiatami, ptakami i motylami cieniowanym haftem jedwabnym, a węzełkowe jedwabne frędzle robiono ręcznie.

Z hiszpańskich ramion do tańca

Szale najpierw przepływały Pacyfik wraz z handlem Manili z Ameryką, a na początku XIX wieku bezpośrednie rejsy między Manilą a Hiszpanią uczyniły je tam jeszcze popularniejszymi. Gdy moda odsłoniła kobiece ramiona, Hiszpanki uznały szal za idealne okrycie, a zdobiono nim też fortepiany i sofy. Później także warsztaty w Hiszpanii haftowały szale w stylu chińskim, z gęstszymi, jaśniejszymi kwiatami na europejski gust i coraz dłuższymi frędzlami, które kołyszą się, gdy kobieta idzie lub tańczy.

Skąd skojarzenie z Manilą

Nazwa pochodzi od portu, przez który szale docierały do hiszpańskiego świata: po 1734 roku Hiszpania wymagała, by jedwab z Chin szedł przez Manilę. Także kształt miał filipiński wzór. Tamtejsze kobiety nosiły kwadratowe szale złożone w trójkąt, a chińscy wytwórcy skopiowali frędzle, które widzieli na filipińskich szalach. Ale same jedwabne szale powstawały w Chinach, a jak zauważa Victoria and Albert Museum, takie szale z frędzlami nigdy nie należały do chińskiej tradycji ubioru.

Źródła: en.wikipedia.org ↗ · es.wikipedia.org ↗ · collections.vam.ac.uk ↗

Więcej z kategorii: Ubrania i moda

Płaszcz ze skór pałanek (possumów)
Moda

Płaszcz ze skór pałanek (possumów)

📍 Południowo-wschodnia Australia (Wiktoria, Nowa Południowa Walia i Australia Południowa)

Aborygeni z południowo-wschodniej Australii nosili płaszcze z dziesiątek skór pałanek zszytych ścięgnami kangura; po wewnętrznej stronie skór wyrzynano wzory klanu i wcierano w nie ochrę. Przetrwało zaledwie kilka płaszczy wykonanych przed 1900 rokiem.

Sztyblety (chelsea boots)
Moda

Sztyblety (chelsea boots)

📍 Londyn, Anglia

Wsuwane buty z gumowymi wstawkami po bokach wymyślił w wiktoriańskim Londynie J. Sparkes Hall, szewc królowej Wiktorii, który chwalił się, że ona chodzi w nich codziennie. „Chelsea boots” stały się dopiero w latach 50. i 60. XX wieku, gdy wskrzesiło je towarzystwo z King's Road.

Narzuta Nawahów (koc do noszenia)
Moda

Narzuta Nawahów (koc do noszenia)

📍 Kraj Nawahów (Arizona i Nowy Meksyk), USA

Zanim zaczęły robić dywany, kobiety Nawahów tkały pasiaste wełniane koce do noszenia na ramionach. Ludy Równin bardzo je ceniły: w 1850 roku taki koc mógł kosztować 50 dolarów w złocie. Na dywany przestawiono się dopiero, gdy w latach 80. XIX wieku do Nawahów dotarła kolej.

Więcej z kontynentu: Azja

Koi (karp ozdobny)
Zwierzę

Koi (karp ozdobny)

📍 Ojiya i Yamakoshi, Niigata, Japonia

Koi po raz pierwszy wyhodowali około 200 lat temu rolnicy z górskich wsi w Niigata w Japonii, którzy hodowali zwykłe czarne karpie na jedzenie. Kolorowe nowe ryby wywołały sensację, gdy pokazano je na wystawie w Tokio w 1914 roku.

Porcelana
Wynalazek

Porcelana

📍 Chiny

Chińscy garncarze doskonalili porcelanę mniej więcej między 200 a 800 rokiem n.e., a Europa nauczyła się robić prawdziwą dopiero na początku XVIII wieku. Dlatego anglojęzyczni wciąż mówią „china”; słowo porcelana pochodzi od włoskiego porcellana, czyli porcelanki, muszli.

Tabla (para bębnów ręcznych)
Muzyka i taniec

Tabla (para bębnów ręcznych)

📍 Północne Indie (okolice Delhi)

Tabla, para bębnów do gry dłońmi, ukształtowała się w północnych Indiach w XVIII wieku; jej pierwszy znany mistrz, Sidhar Khan, grał w Delhi. Czarne koło na każdej membranie, syahi („atrament”), to warstwy pasty ryżowej i czarnego proszku, dzięki którym bębny śpiewają.