Shekere (grzechotka z tykwy z koralikami): skąd to się wzięło?
Shekere pochodzi z Kraju Joruba, ojczyzny Jorubów w południowo-zachodniej Nigerii i sąsiednim Beninie. To suszona tykwa owinięta siatką z koralików lub muszli kauri, która przepłynęła Atlantyk i stała się jednym z brzmień muzyki kubańskiej i brazylijskiej.
Grzechotka Jorubów
Nazwa jest jorubska: ṣẹ̀kẹ̀rẹ̀. W 1852 roku jorubski uczony Samuel Ajayi Crowther wydał „A Vocabulary of the Yoruba Language”, a ten słownik już wymienia sekere jako „tykwę pokrytą muszlami kauri splecionymi w siatkę, używaną jako bęben”. Dziś instrument jest powszechny w całej Afryce Zachodniej. W Ghanie nazywa się axatse, a Penn Museum w Filadelfii ma ghańską shekere zrobioną z tykwy o kształcie butelki, ze sznurkową siatką z czterema rzędami muszli.
Tykwa, siatka i koraliki
Shekere powstaje z tykwy, owocu pnącza płożącego się po ziemi, a kształt tykwy decyduje o brzmieniu. Tykwę suszy się przez kilka miesięcy, potem wyjmuje miąższ i pestki i szoruje skorupę, zanim doda się koraliki i kolor. Muzycy potrząsają nią albo uderzają nią o dłoń. Przy skręcie nadgarstka tykwa się obraca, a koraliki zostają w miejscu, i to tarcie daje dźwięk zupełnie inny niż zwykłe potrząsanie.
Dlaczego ludzie obstawiają Kubę lub Brazylię
Wielu ludzi słyszy shekere po raz pierwszy w muzyce latynoskiej. Na Kubie chekeré, zwana też aggué, to duża tykwa długa na około 50 cm, prawie całkowicie pokryta siecią sznurków z nanizanymi kolorowymi koralikami, często używana w muzyce afrokubańskiej; kubańskie zespoły tykwowe wyrosły z cabildos, stowarzyszeń zniewolonych Afrykanów przywiezionych na wyspę. W Brazylii ta sama grzechotka nazywa się xequerê: to tykwa owinięta siatką z koralików lub małych plastikowych kulek.
Źródła: en.wikipedia.org › Shekere ↗ · archive.org ↗ · collections.penn.museum ↗ · en.wikipedia.org › Abwe ↗
