Trzcina cukrowa: skąd to się wzięło?
Trzcina cukrowa pochodzi z Nowej Gwinei. Tamtejsi papuascy rolnicy tysiące lat temu zrobili z dzikiej trzciny słodką roślinę uprawną, a z wyspy powędrowała ona przez Pacyfik i dalej do Azji, na długo zanim dotarła na plantacje Karaibów i Brazylii.
Słodka trawa z Nowej Gwinei
Uprawną trzcinę cukrową, Saccharum officinarum, wyhodowali Papuasi na Nowej Gwinei i pobliskich wyspach z dzikiej trzciny Saccharum robustum. Badanie genomu z 2025 roku, prowadzone przez francuski ośrodek badawczy CIRAD, potwierdziło to pochodzenie i datuje je na około 8000 lat temu. Papuasi i Austronezyjczycy uprawiali trzcinę cukrową najpierw głównie jako paszę dla udomowionych świń. Nowa Gwinea i sąsiednie wyspy wciąż są centrum różnorodności tej rośliny.
Czółnami i szlakami handlu
Z Nowej Gwinei trzcina rozprzestrzeniła się na zachód, na wyspy Azji Południowo-Wschodniej, gdzie skrzyżowała się z inną dziką trzciną, Saccharum spontaneum. Austronezyjscy żeglarze zabrali ją na wschód, do Polinezji i Mikronezji, jako roślinę płynącą z nimi w czółnach, około 3500 lat temu, a kupcy zawieźli ją do Chin i Indii około 3000 lat temu. W Indiach Nearchos, admirał Aleksandra Wielkiego, opisał trzciny, które „dają miód, choć nie ma pszczół”, jak zanotował geograf Strabon.
Skąd skojarzenie z Karaibami
Trzcinę cukrową wiąże się z Karaibami i Brazylią przez to, co Europejczycy zrobili z nią dużo później. Krzysztof Kolumb przywiózł ją na Hispaniolę podczas swojej drugiej wyprawy, a pierwsze zbiory cukru odbyły się tam w 1501 roku. Portugalczycy zawieźli ją do Brazylii. W czasach kolonialnych cukier był jednym z boków trójkąta handlowego, obok europejskich wyrobów przemysłowych i zniewolonych Afrykanów. Dziś Brazylia uprawia więcej trzciny niż jakikolwiek inny kraj: 38% światowych zbiorów w 2022 roku.
Źródła: en.wikipedia.org ↗ · cirad.fr ↗ · penelope.uchicago.edu ↗ · etymonline.com ↗
_flowers.jpg/330px-Melaleuca_alternifolia_(Maria_Serena)_flowers.jpg)
