Mola (paneel van gelaagd, uitgesneden stof): waar komt het vandaan?
De mola komt van het Guna-volk in Panama, dat grotendeels op de San Blas-eilanden van Guna Yala woont. Gunavrouwen maken deze felgekleurde panelen door lagen gekleurde stof te stapelen en er vormen uit te knippen, en ze dragen ze op de voor- en achterkant van hun blouses.
Van beschilderde huid naar stof
In het Dulegaya, de taal van de Guna, betekent mola “hemd” of “kleding”. De kunst begon met geometrische patronen die Gunavrouwen in natuurlijke kleuren op hun lichaam schilderden. Na de komst van de Spanjaarden verhuisden de ontwerpen naar katoen, en later naar stof die in de 19e eeuw binnenkwam via de handel met schepen die kokosnoten kwamen ruilen. Eerst schilderden vrouwen de ontwerpen op stof, daarna knipten en naaiden ze ze. Wanneer die naaitechniek begon, staat niet vast: de schattingen lopen van de tweede helft van de 19e eeuw tot rond 1900.
Knippen, omvouwen en naaien
Een mola wordt gemaakt met omgekeerde applicatie. Twee tot zeven lagen katoen in verschillende kleuren worden op elkaar gestikt en het ontwerp wordt erin uitgeknipt, meestal de grootste vorm uit de bovenste laag en kleinere eronder, zodat elke kleur om beurten zichtbaar wordt. De geknipte randen worden naar binnen omgevouwen en met piepkleine steekjes in garen van dezelfde kleur vastgenaaid. Lapjes, borduurwerk en opvullingen zoals spleetjes en zaagtandlijnen vullen de lege plekken. Eén mola kan twee weken tot zes maanden werk kosten.
Een teken van Guna-identiteit
Molas werden het herkenbaarste teken van de identiteit van de Guna. Toen de Panamese autoriteiten rond 1918 en 1919 Guna-gebruiken probeerden te onderdrukken, waaronder de molakleding, werd het maken en dragen van molas een daad van protest, en in 1925 bevochten de Guna het recht hun tradities te behouden. De ontwerpen variëren van oude geometrische patronen tot vogels, zeedieren, filmaffiches en stripfiguren. De verkoop groeide met het toerisme in de jaren 1940, en in de jaren 1960 begonnen vrouwen molas speciaal voor de verkoop te maken.
Bronnen: en.wikipedia.org › Mola (art form) ↗ · en.wikipedia.org › Guna people ↗ · clevelandart.org ↗
.jpg/330px-National_Maritime_Museum%2C_Sydney_%2C_Dhungala_biganga_(2).jpg)
.jpg/330px-Carnegiea_gigantea_Saguaro_cactus_plant_(cropped).jpg)