Whence
Niecierpek Walleriana (impatiens)
Roślina

Niecierpek Walleriana (impatiens): skąd to się wzięło?

Niecierpek Walleriana pochodzi z Afryki Wschodniej, gdzie rośnie dziko od Kenii po Mozambik. Około 1880 roku trafił do Wielkiej Brytanii jako pasażer na gapę w skrzyni z roślinami i stał się jedną z najpopularniejszych roślin rabatowych świata, wypełniając skrzynki balkonowe i cieniste klomby w parkach.

Delikatna roślina tropików

Impatiens walleriana to wieloletnia roślina zielna wysokości 15–60 cm o półmięsistych łodygach; każda jej część jest miękka i łatwo ją uszkodzić. Kwiaty o średnicy 2–5 cm mają pięć płatków i smukłą ostrogę. W naturze rośnie w Kenii, Tanzanii, Mozambiku i Zimbabwe, głównie w wilgotnych miejscach w tropikach. Tam, gdzie nie ma mrozów, żyje latami, ale nie przetrwa zimna, więc w chłodniejszych krajach wysiewa się ją zimą pod dachem i sadzi na zewnątrz jako roślinę jednoroczną.

Siewki pod stołem w Kew

Około 1880 roku szkocki podróżnik John Kirk wysłał z Zanzibaru do Kew Gardens w Londynie skrzynkę Warda, oszkloną skrzynię z roślinami. Z zanzibarskiej ziemi wysypanej pod stół w szklarni wyrosły siewki o szkarłatnych kwiatach. W 1882 roku dyrektor Kew, Joseph Hooker, nazwał je Impatiens sultani na cześć Barghasza ibn Saida, sułtana Zanzibaru. Dzisiejsza nazwa, walleriana, upamiętnia brytyjskiego misjonarza Horace'a Wallera, towarzysza Davida Livingstone'a.

Skąd skojarzenie z Europą

Roślina szybko rozeszła się po europejskich szkółkach: w 1884 roku hodowca z Alkmaar w Holandii zachwalał jej jaskrawe, karminowoczerwone kwiaty. Dorobiła się też swojskich przydomków. Pod Berlinem już w 1903 roku nazywano ją fleißiges Lieschen, „pracowita mała Liese”, bo kwitła niestrudzenie, a niderlandzki przejął to jako vlijtig liesje, tak jak angielski mówi busy Lizzie. Takie swojskie nazwy i jej obecność w tylu skrzynkach balkonowych sprawiają, że wygląda na stary europejski kwiat.

Źródła: en.wikipedia.org › Impatiens walleriana ↗ · plants.ces.ncsu.edu ↗ · neerlandistiek.nl ↗ · en.wikipedia.org › Horace Waller (activist) ↗

Więcej z kategorii: Rośliny

Palma kencja
Roślina

Palma kencja

📍 Wyspa Lord Howe, Australia

Klasyczna palma hotelowych holi i wiktoriańskich salonów rośnie dziko tylko na Lord Howe, skrawku lądu na Morzu Tasmana u wybrzeży Australii. Wyspiarze zbierają jej nasiona dla szkółek na całym świecie od lat 70. XIX wieku.

Proso perłowe
Roślina

Proso perłowe

📍 Zachodni Sahel (północne Mali)

Proso perłowe zaczęto uprawiać na południowym skraju Sahary, w okolicach dzisiejszego północnego Mali, ponad 4000 lat temu. Później dotarło do Indii, które dziś uprawiają go więcej niż jakikolwiek inny kraj.

Drzewo herbaciane (źródło olejku herbacianego)
Roślina

Drzewo herbaciane (źródło olejku herbacianego)

📍 Północna Nowa Południowa Walia i południowo-wschodni Queensland, Australia

Drzewo herbaciane nie jest spokrewnione z herbatą: to australijska mirtowata roślina, rosnąca dziko wzdłuż strumieni i na bagnistych równinach w północnej Nowej Południowej Walii i południowo-wschodnim Queenslandzie. Olejek z liści stał się towarem w latach 20. XX wieku.

Więcej z kontynentu: Afryka

Napój

Rooibos (czerwonokrzew)

📍 Cederberg, RPA

Rooibos, w afrikaans „czerwony krzew”, to bezkofeinowy napar z krzewu z gór Cederberg w Prowincji Przylądkowej Zachodniej w RPA. Społeczności wywodzące się od Khoi piły go tam już pod koniec XIX wieku, a w 1904 roku pewien kupiec zaczął sprzedawać go jako herbatę.

Kiwano (melon rogaty)
Jedzenie

Kiwano (melon rogaty)

📍 Kalahari i południowa Afryka

Kolczasty melon rogaty rośnie dziko na Kalahari, gdzie w porze suchej jest jednym z nielicznych źródeł wody. Do lat 80. nazywano go „afrykańskim ogórkiem rogatym”, potem przemianowano na kiwano na potrzeby eksportu z Nowej Zelandii.

Bunny chow
Jedzenie

Bunny chow

📍 Durban, RPA

W bunny chow nie ma żadnego króliczka (ang. bunny): to wydrążony bochenek białego chleba wypełniony curry. Stworzyła go w latach 40. XX wieku społeczność indyjska w Durbanie, gdzie miejscowi wciąż zamawiają „quarter mutton”, czyli ćwiartkę z baraniną.