Whence
Vlijtig liesje (impatiens)
Plant

Vlijtig liesje (impatiens): waar komt het vandaan?

Het vlijtig liesje komt uit Oost-Afrika, waar het in het wild groeit van Kenia tot Mozambique. Rond 1880 werd het als verstekeling in een kist met planten naar Groot-Brittannië gestuurd, en het werd een van de populairste perkplanten ter wereld, in plantenbakken en schaduwrijke parkborders.

Een zachte plant uit de tropen

Impatiens walleriana is een kruidachtige vaste plant van 15 tot 60 cm hoog, met halfvetplantachtige stengels; elk deel van de plant is zacht en raakt makkelijk beschadigd. De bloemen, 2 tot 5 cm breed, hebben vijf kroonbladen en een slanke spoor. In het wild groeit de plant in Kenia, Tanzania, Mozambique en Zimbabwe, vooral op natte tropische plekken. Waar het niet vriest, leeft ze jaren, maar kou overleeft ze niet, dus in koelere landen wordt ze 's winters binnen gezaaid en als eenjarige buiten geplant.

Zaailingen onder een tafel in Kew

Rond 1880 stuurde de Schotse ontdekkingsreiziger John Kirk een Wardse kist met glazen wanden vol planten van Zanzibar naar Kew Gardens in Londen. Uit de aarde van Zanzibar die onder een kastafel was gestort, kwamen zaailingen met scharlakenrode bloemen op. In 1882 noemde de directeur van Kew, Joseph Hooker, ze Impatiens sultani, naar Barghash bin Said, de sultan van Zanzibar. De huidige naam, walleriana, eert de Britse zendeling Horace Waller, een metgezel van David Livingstone.

Waarom men aan Europa denkt

De plant verspreidde zich snel door de Europese kwekerijen: in 1884 prees een kweker in Alkmaar al haar felle karmijnrode bloemen. Ze kreeg ook huiselijke bijnamen. Bij Berlijn heette ze in 1903 fleißiges Lieschen, “vlijtige kleine Liese”, omdat ze onvermoeibaar bloeide, en het Nederlands nam dat over als vlijtig liesje, net zoals het Engels busy Lizzie zegt. Zulke vertrouwde namen, en haar plek in zoveel plantenbakken, laten haar lijken op een oude Europese bloem.

Bronnen: en.wikipedia.org › Impatiens walleriana ↗ · plants.ces.ncsu.edu ↗ · neerlandistiek.nl ↗ · en.wikipedia.org › Horace Waller (activist) ↗

Meer in de categorie Planten

Kentiapalm
Plant

Kentiapalm

📍 Lord Howe-eiland, Australië

De klassieke palm van hotellobby's en Victoriaanse salons groeit alleen in het wild op Lord Howe-eiland, een stipje land in de Tasmanzee voor de kust van Australië. Eilanders verzamelen zijn zaden al sinds de jaren 1870 voor kwekerijen over de hele wereld.

Parelgierst
Plant

Parelgierst

📍 Westelijke Sahel (Noord-Mali)

Parelgierst werd ruim 4.000 jaar geleden voor het eerst verbouwd aan de zuidrand van de Sahara, rond het huidige Noord-Mali. Later verspreidde het zich naar India, dat er nu meer van verbouwt dan enig ander land.

Theeboom (bron van tea tree-olie)
Plant

Theeboom (bron van tea tree-olie)

📍 Noord-Nieuw-Zuid-Wales en Zuidoost-Queensland, Australië

De theeboom is niet verwant aan de theeplant: het is een Australische mirte die in het wild groeit langs beken en moerassige vlakten in het noorden van Nieuw-Zuid-Wales en het zuidoosten van Queensland. De bladolie werd in de jaren 1920 een commercieel product.

Meer uit Afrika

Drinken

Rooibos (rodebosthee)

📍 Cederberg, Zuid-Afrika

Rooibos, Afrikaans voor 'rode bos', is een cafeïnevrije drank van een struik uit het Cederberggebergte in de Zuid-Afrikaanse West-Kaap. Gemeenschappen van Khoi-afkomst dronken hem daar eind 19e eeuw al, en in 1904 begon een handelaar hem als thee te verhandelen.

Hoornmeloen (kiwano)
Eten

Hoornmeloen (kiwano)

📍 Kalahari en zuidelijk Afrika

De stekelige hoornmeloen groeit wild rond de Kalahari, waar hij in het droge seizoen een van de weinige waterbronnen is. Hij heette “Afrikaanse hoornkomkommer” tot de jaren 1980, toen hij voor de export vanuit Nieuw-Zeeland werd omgedoopt tot kiwano.

Bunny chow
Eten

Bunny chow

📍 Durban, Zuid-Afrika

Er zit geen konijntje (bunny) in een bunny chow: het is een uitgehold wit brood gevuld met curry. Het werd in de jaren 1940 bedacht door de Indiase gemeenschap van Durban, waar mensen nog altijd een “quarter mutton” bestellen.