Waar spellen en sporten vandaan komen

Spellen en sporten groeien vaak uit boven hun geboorteplaats. Elk verhaal laat zien waar het allemaal begon en hoe het zich verspreidde.

18 verhalen uit 3 continenten

Azië · 3
Europa · 10
Noord-Amerika · 5

Spel

Gateball

📍 Memuro, Hokkaido, Japan

Gateball werd in 1947 in Memuro, Hokkaido, bedacht door Eiji Suzuki, die met de hand sticks en ballen maakte zodat kinderen die na de oorlog speelgoed tekortkwamen een croquetachtig spel konden spelen. Later werd het geliefd bij ouderen.

Spel

Judo

📍 Tokio, Japan

Judo werd in 1882 in Tokio bedacht door Kanō Jigorō, die oudere jujutsustijlen hervormde rond veilig vrij sparren; slagen en wapens leven alleen nog voort in vaste vormen. De naam betekent “zachte weg”.

Spel

Speelkaarten

📍 China

Speelkaarten zijn waarschijnlijk rond de 9e eeuw uitgevonden in het China van de Tang-dynastie, geholpen door blokdruk. Ze bereikten Europa veel later, vermoedelijk via het Egypte van de Mammelukken, uiterlijk in de jaren 1370.

Spel

Agility (hondensport)

📍 Londen (Crufts in Olympia), Engeland

Agility begon als pauzevermaak op de hondenshow Crufts van 1978 in Londen, met honden die over een parcours renden naar het voorbeeld van springwedstrijden voor paarden. Op Crufts 1980 werd het een echte wedstrijd.

Spel

Cribbage

📍 Engeland

Cribbage groeide uit noddy, een oud Engels kaartspel, en de dichter Sir John Suckling zou het begin 17e eeuw hebben bedacht. Punten worden gescoord door pinnen te verzetten over een houten bord vol gaatjes.

Spel

Korfbal

📍 Amsterdam, Nederland

Korfbal werd in 1902 bedacht door de Amsterdamse onderwijzer Nico Broekhuysen, die ringboll aanpaste, een Zweeds spel dat hij in Nääs had gezien. Elk team bestaat uit vier vrouwen en vier mannen.

Spel

Motorcross

📍 Camberley, Surrey, Engeland

De eerste bekende motorcrossrace, toen nog “scramble” genoemd, werd op 29 maart 1924 verreden op Camberley Heath in Surrey, Engeland. De naam motocross kwam later, een samenvoeging van het Franse “motocyclette” en “cross-country”.

Spel

Netbal

📍 Londen, Engeland

Netbal groeide vanaf 1893 uit basketbal op een opleiding lichamelijke opvoeding voor vrouwen in Hampstead, Londen, en de eerste regels verschenen in 1901 in Engeland. Daarna verspreidde het zich over het Britse Rijk.

Spel

Onderwaterhockey

📍 Southsea (Portsmouth), Engeland

Duikers van de Southsea Sub-Aqua Club in Portsmouth bedachten het in 1954 om 's winters fit te blijven. Ze noemden het Octopush: acht spelers per team, die de puck voortduwen met een stick die “pusher” heet.

Spel

Parkour

📍 Lisses (bij Parijs), Frankrijk

Parkour kreeg vorm in Lisses, bij Parijs, waar David Belle en vrienden samen trainden. Ze noemden zich de Yamakasi, naar een uitdrukking in het Lingala die “sterke man, sterke geest” betekent.

Spel

Pétanque

📍 La Ciotat, Frankrijk

Pétanque ontstond rond 1907–1910 in La Ciotat, bij Marseille, toen speler Jules Lenoir door reuma niet meer kon aanlopen voor het werpen. De naam komt uit het Provençaals voor “vastgeplante voeten”.

Spel

Rugby league

📍 Huddersfield, Engeland

Rugby league ontstond op 29 augustus 1895 in het George Hotel in Huddersfield, toen 22 Noord-Engelse clubs zich afscheidden om spelers te kunnen vergoeden voor loon dat ze misliepen door wedstrijden op zaterdag.

Spel

Squash

📍 Harrow (Londen), Engeland

Squash ontstond rond 1830 op Harrow School in Londen, toen leerlingen merkten dat een lekke bal, die tegen de muur platsloeg (“squashed”), het oude spel rackets veel gevarieerder maakte.

Spel

Kruiswoordpuzzel

📍 New York, VS

De moderne kruiswoordpuzzel begon als een “word-cross” van de in Liverpool geboren journalist Arthur Wynne, op 21 december 1913 afgedrukt in de New York World. De eerste kruiswoordpuzzel in een Britse krant volgde pas in 1924.

Spel

Pickleball

📍 Bainbridge Island, Washington, VS

Pickleball werd in 1965 bedacht als achtertuinspel voor kinderen op Bainbridge Island, Washington, in elkaar geflanst met een badmintonveld, tafeltennisbatjes en een geperforeerde plastic bal.

Spel

Softbal

📍 Chicago, VS

Softbal begon op Thanksgiving 1887 in de Farragut Boat Club in Chicago, toen een opgerolde bokshandschoen als bal diende en een bezemsteel als knuppel.

Spel

Volleybal

📍 Holyoke, Massachusetts, VS

Volleybal werd in 1895 uitgevonden door YMCA-instructeur William G. Morgan in Holyoke, Massachusetts, als zachter alternatief voor basketbal. Hij noemde het eerst “mintonette”.

Spel

Waterskiën

📍 Lake City (Lake Pepin), Minnesota, VS

In 1922 werd de 18-jarige Ralph Samuelson de eerste geregistreerde waterskiër, op Lake Pepin bij Lake City, Minnesota. Na pogingen met duigen van tonnen en sneeuwski's maakte hij eigen ski's van grenen planken en liet hij zich trekken door een motorboot.